بررسی تطبیقی-انتقادی تحول خداوند به نسبت باورهای مؤمنان از دیدگاه ابن عربی با کلام امامیه

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه دامغان،دامغان،ایران

2 دانشیار گروه فلسفه وکلام اسلامی دانشگاه شاهد تهران

3 استاد گروه معارف اسلامی دانشگاه علامهع طباطبائی تهران

doi
10.22054/jcst.2025.83687.1205
چکیده

ابن عربی ایده رؤیت خداوند را از متکلمان اشعری مسلک پذیرفته و در رویکردی ابداعی نظریه تحول الهی به نسبت باورهای مؤمنان را بدان افزوده است. بنیان نظریه تحول، حدیثی است منقول در منابع روایی اهل سنت که به‌طورکلی این حدیث تبدیل به یکی از باورهای اهل حدیث شده است مقاله پیشرو باهدف نقد و بررسی بر اساس مبانی کلامی شیعه به روش تحلیلی-توصیفی در رویکرد تطبیقی به تحلیل و بررسی نظریه تحول خداوند در اندیشه ابن عربی پرداخته است یافته‌های تحقیق مبیّن آن است حدیث تحول به جهت عدم نقل آن در منابع شیعه و ختم کلیه اسناد آن به ابوهریره در منابع اهل سنت و مغایرت آن با مباحث عقلی و محکمات قرآنی قابل‌اعتماد نیست نتایج بحث چنین است نظریه تحول با اصل مجرد بودن و جسمانی نبودن خداوند سازگار نمی‌باشد همچنین ابن عربی و شارحین او اعیان ثابت را مقتضی تحول خداوند می‌دانند ولی اعیان ثابت به دلیل ثبات و عدم‌تغییر مقتضی ثبات و یکسانی تجلیات خداوند می‌باشند و نسبت به باور مؤمنان تغییر نمی‌کنند بدین پذیرش این موضوع مدرسه ابن عربی را دچار تناقض درونی خواهد کرد