توزیع شکل‌های مختلف سرب، روی، کادمیم و مس در یک خاک آهکی آلوده

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/ws.2020.11647
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی توزیع شکل‌های شیمیایی سرب، روی، کادمیم و مس در دو غلظت و سه pH مختلف در یک خاک آهکی بود. سرب و روی در دو غلظت 1 و 10 میلی‌مول بر کیلوگرم و مس و کادمیم در دو غلظت 1/0 و 1 میلی‌مول برکیلوگرم از منبع نمک نیتراتی در سه سطح  pH6، 7 و 8 به خاک افزوده شدند. نسبت خاک به محلول 1 به 20 در نظر گرفته شد. خاک‌ها در دمای C° 1 ± 30  به‌مدت 30 روز در انکوباتور نگهداری شدند. شکل‌های شیمیایی فلزها در خاک به روش تسیر تعیین شد. نتایج نشان داد که pH بر توزیع شکل‌های سرب و روی بومی خاک تأثیر نداشت. با افزایش pH از 6 به 8، شکل باقی‌مانده مس بومی کاهش یافته و شکل آلی آن افزایش یافت. با توجه به حد تعیین مقدار (LOQ) دستگاه جذب اتمی، کادمیم بومی خاک قابل اندازه‌گیری نبود. تأثیر pH بر توزیع فلزها بین شکل‌های مختلف بسته به نوع فلز و غلظت آن متفاوت بود. شکل­های اکسیدی و آلی در غلظت کم سرب و شکل‌های اکسیدی و کربناتی در غلظت زیاد این فلز غالب بودند. همچنین، روی و مس افزوده شده به‌ترتیب بیشتر به شکل‌های اکسیدی و آلی تجمع یافتند. کادمیم افزوده شده در غلظت کم به شکل آلی و در غلظت زیاد به شکل تبادلی تجمع یافت. نتایج نشان داد که با 10 برابر شدن غلظت اولیه فلزها، فاکتور تحرک فلزها به‌طور متوسط 8/1 برابر افزایش یافت. فاکتور تحرک فلزها با افزایش pH تغییر قابل‌ملاحظه­ای نکرد.