کانیشناسی اجزای خاک در برخی کشتهای طولانی مدت با رژیم رطوبتی زریک
نویسندگان
1 گروه علوم خاک دانشگاه ملایر، همدان، ایران
doi
10.22034/ws.2020.12154چکیده
شناسائی نوع کانیهای اجزاء خاکهایی که پوشش گیاهی متفاوت دارند، دارای اهمیت ویژهای است. هدف از این مطالعه بررسی کانیهای اجزای خاک تحت کشت مداوم است. بدین منظور، سه منطقه با رژیم رطوبتی خاک مشابه (زریک) شامل دشتهای گیان، درود و کنگاور انتخاب شدند. 13 خاکرخ با تاریخچه کشت زراعی و ویژگیهای متفاوت انتخاب و خاکرخها حفر و تشریح شدند. خاکهای انتخاب شده تحت کشت برنج، گندم، کلزا، چغندرقند بودند. نمونهها از افقهای مختلف جمع-آوری شدند و ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و کانیشناسی آنها در آزمایشگاه اندازهگیری شد. تمامی اجزای خاک شامل سه جزء شن، سیلت و رس جدا شدند و محتوی کانی آنها تعیین شد. نتایج تجزیههای پراش پرتو ایکس، میکروسکوپهای الکترونی عبوری و روبشی نشان داد که بیشترین فراوانی نسبی کانیهای جزء رس در کشت برنج به ترتیب شامل کلرایت> ورمیکولایت> اسمکتایت> ایلایت میباشد. شرایط غرقابی وضعیت مناسبی را برای پایداری کانیهای کلرایت و ورمی-کولایت فراهم کرده است. حضور ورمیکولایت در کشت برنج را میتوان بهدلیل هوازدگی بیوتایت دانست. بیشترین مقدار اسمکتایت در جزء رس کشت زراعی چغندرقند و سپس در کلزا دیده شد. نوتشکیلی اسمکتایت حاوی کلسیم، بعنوان کاتیون قابل تبادل در خاکهای کشت شده غالب است. کانیهای مختلط کلرایت-ورمیکولایت، ایلایت-اسمکتایت و ایلایت-ورمی-کولایت در جزء سیلت کشت برنج بهطور غالب و سپس در کشت چغندرقند و کلزا مشاهده شدند، تغییرپذیری جزء شن ناچیز و در تمامی کشتها تقریبا مشابه بود.
