کمی سازی خصوصیات جوانه زنی بذر اسفرزه (plantago ovata) تحت تاثیر رژیم های دمایی و تنش خشکی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری زراعت، دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

3 دانش آموخته دکتری علوم و تکنولوژی بذر، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران.

4 استاد گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی،مشهد، ایران.

doi
10.22092/ijsst.2020.107995.1006
چکیده

خواص دارویی و تأثیر اسفرزه (plantago ovata ) بر مکانیسم های فعالیت بدن در بسیاری از مطالعات گزارش شده است، به طوری که بذر این گیاه در ردیف مفید ترین، موثرترین و بی ضررترین و در عین حال ملایم‌ترین ملین‌های گیاهی است. خشکی یکی از عوامل محدود کننده و خطری جدی برای تولید موفقیت آمیز محصولات زراعی می‌باشد. در مطالعه‌ای آزمایشگاهی، به منظور ارزیابی ویژگی‌های جوانه‌زنی و سبز شدن اسفرزه در پاسخ به تنش خشکی در دماهای مختلف، آزمایشی در سال 1394 در آزمایشگاه بذر گروه زراعت دانشگاه تهران انجام گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با چهار تکرار به اجرا در آمد، تیمارها شامل هفت دما (5، 10، 15، 20، 25، 30 و 35 درجة سانتی‌گراد) بودند. در هر دما برای ایجاد تنش شوری در چهار سطح (صفر، 4-، 8- و 12- بار) از پلی اتیلن گلایکول 6000 استفاده شد. اعمال تنش خشکی در دماهای مختلف بر جوانه‌زنی بذرهای اسفرزه نشان داد که بذرها در دمای 20 درجه سانتی‌گراد بیشترین مقاومت به خشکی را داشتند. تحت تأثیر سطوح تنش خشکی در دماهای مختلف پارامترهای جوانه‌زنی، شامل درصد، سرعت و یکنواختی جوانه‌زنی، کاهش یافتند و هیچ گونه جوانه زنی در پتانسیل 12- مشاهده نشد. با افزایش دما، شرایط مناسب‌تری از لحاظ دمایی، برای جوانه‌زنی بذر ایجاد شد و باعث افزایش تحمل به تنش خشکی گردید. افزایش شدت تنش خشکی باعث شد که محدوده دمایی که بذر اسفرزه می‌تواند در آن جوانه زند، کاهش یابد.