نقد و پاسخ‎ به مغالطات ناصرالقفاری دربارۀ کیفیت علمِ امامان اثناعشری

نویسندگان

1 دکتری قرآن و حدیث پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه بین الملی آل البیت (جامعة آل البیت العالمیة)، قم، ایران

doi
10.22054/jcst.2025.79409.1164
چکیده

از مباحث مهم امامت، علم و گسترۀ دانشی امام معصوم است. پژوهش‎حاضر، درصدد نقد و پاسخ به شبهاتی که به‌عنوان هم‌رتبگی علم امامان با علم الهی در کتاب قفاری طرح شده می‎باشد. وی تلاش کرده با دستیابی به برخی از ادلّه و شواهد مکتوب روایی، استمرار نزول وحی بر امامان دوازده‌گانه بنابر اعتقاد امامیه پس از رحلت رسول خدا صلی‌الله علیه وآله را اثبات کرده و درنهایت به این نتیجه برسد که علوم و شریعت شیعیان متفاوت با آن چیزی که در اصل شریعت نبوی بوده، است و به‌زعم خودخواسته با این روش موضوعه، هم‎ترازی علم امامان (علیهم‌السلام) را به‌مثابه علم الهی و متصل به علم ذاتی انگارد. او معتقد است تمام این معلومات به‌واسطه وسایلی که امامیه نام آن را «علم حادث و علم مستودع» گذارده برای امام ایجاد می‌گردد و تحقق آن علوم هم موقوف به خواست ائمه است. پس درنتیجه وحی برای ائمه تنها به خواست خداوند نبوده بلکه تابع خواست امام نیز است؛ اما شیعه معتقد است باتوجه به اینکه امامت مانند نبوت، منصبی الهی است سایر ویژگی‎‎ها و شوون امام ازجمله علم، عصمت و... نیز باید از جانب الهی تفویض گردد؛ بنابراین به دلیل رسالت طولانی‌تر از عمر شریف رسول خدا، نبود زمان کافی و زمینۀ مناسب، نبود انگیزه و یا مصلحت برای بیان تمام احکام، وقوع حوادث و اتفاقات جدید هر عصر، لزوم علم الهی امام ثابت‎می‎شود. این تحقیق، با روش اسنادی همراه با توصیف و تحلیل داده‎ها در مصادر متقدم شیعی و اهل سنّت، باهدف شبهه‎زدایی از اتهام قفاری در مسئله علم امامان (علیهم‌السلام) انجام گرفته است.