واکاوی و بازشناسایی شاخص‌های برنامه ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 استاد تمام جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
چکیده

مناظر شهری به ویژه پارک‌های شهری از مهم‌ترین فضاهای شهری به حساب می‌آیند و می‌توانند در شرایط بحران نقش مهمی را ایفا نمایند. بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر واکاوی و بازشناسایی شاخص‌های برنامه ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل می‌باشد. در جهت دستیابی به هدف پژوهش از منابع کتابخانه‌ای برای نگارش مقدمه و مصاحبه نیمه ساختاریافته از متخصصین امر در دو مرحله به جهت دستیابی به شاخص‌ها استفاده گردید که جامعه آماری از 17 متخصص تشکیل شد. در مصاحبه اول شاخص‌ها استخراج گردید و سپس در مصاحبه دوم با تشکیل ماتریس بازیگر - هدف (متخصص - شاخص) اهمیت شاخص‌ها تعیین شد. در ادامه داده‌های مستخرج شده از مصاحبه‌ها در نرم افزارهای مکتور و اطلس تی آی وارد گردیده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد شاخص‌های طراحی محورهایی با قابلیت حرکت ماشین، طراحی فضاهایی وسیع جهت چادر زدن، به کارگیری مبلمان‌های مقاوم به حوادث، طراحی فضاهای آلاچیقی متعدد جهت اسکان، ایجاد امنیت و ایمنی عمومی، مکان یابی مناسب پارک‌های شهری، دسترسی مناسب و راحت، ایجاد روشنایی قابل قبول، ایجاد خوانایی در مسیرها، طراحی فضاهایی برای پناه گرفتن و به کارگیری بلندگو در سطح پارک پرتکرارترین، بااهمیت‌ترین و همگراترین و شاخص جلوگیری از ایجاد فضاهای غیر قابل دید کم تکرارترین، کم‌اهمیت‌ترین و واگراترین شاخص در برنامه ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل می‌باشد. به­طور کلی می‌توان بیان نمود که برنامه ریزان و طراحان شهری باید به شاخص‌های مطرح شده در تحقیق حاضر و بر اساس اولویت­بندی برای برنامه ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل توجه ویژه داشته باشند تا با ایجاد پارک‌های شهری مطلوب بتوانند این اماکن را برای ایفای نقش خود برای کاهش خسارت در بحران‌های گوناگون آماده نمایند و در نهایت سبب ایجاد حس رضایت و شادی شهروندان شوند.