ارائه راهبرد برای کاهش تهدیدات حوزه تولید دام با رویکرد پدافند غیرعامل

نویسندگان

1 استاد مجتمع دانشگاهی مهندسی و پدافند غیر عامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مدیریت بحران مجتمع دانشگاهی مهندسی و پدافند غیر عامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران

doi
چکیده

دامپروری در ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و تأثیرات متعددی در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی دارد، و به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور، به تأمین معیشت، امنیت غذایی، توسعه پایدار و افزایش تاب‌آوری در برابر تهدیدات کمک می‌کند. توسعه و تقویت صنعت دامپروری می‌تواند در ایجاد ثبات اقتصادی، کاهش اثرات مخرب تهدیدها، کنترل و پیش‌گیری از بحران‌ها مؤثر باشد. در این تحقیق، شناسایی، معرفی و اولویت‌بندی مجموعه‌ای از راهبردها، قابلیت‌ها و اقدامات در حوزه دامپروری با رویکرد پدافند غیرعامل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است تا در هنگام بروز هرگونه تهدید مرتبط، موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری، تداوم فعالیت‌های ضروری، ارتقاء پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات دشمن شوند. بدین‌منظور، در ابتدا از تحقیقات میدانی و توزیع پرسشنامه SWOT بین 48 نفر از خبرگان و متخصصین در عرصه مدیریتی، علمی، صنعتی و عملیاتی استفاده و برای لحاظ‌کردن جنبه‌های دفاعی و امنیتی مدل PESTEL به‌کار برده شد. پایایی پرسشنامه در نرم افزار SPSS با آلفای کرونباخ 782/0 مورد تأیید قرار گرفت. پس از تحلیل عوامل محیطی، راهبردهایی استخراج شده تا بتوانند اهداف 5 گانه پدافند غیرعامل را برآورده سازند. راهبردها بر اساس پرسشنامه مبتنی بر روش ماتریس برنامه‌ریزی راهبردی کمی (QSPM) در مقیاس فازی (TFN-CFCS) برای ارزیابی جذابیت راهبردهای استخراجی با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند بین 24 کارشناس توزیع شد و راهبردهای اولویت‌بندی شده متناسب با موضوع امنیت و دفاع زیستی حوزه تولید دام استخراج و تبیین شدند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که وضعیت موجود در حالت رقابتی (ST) می‌باشد. در بین راهبردهای اولویت‌بندی شده مطابق نظرات کارشناسان 15 مورد راهبرد قوی شناسایی شد که راهبردهای آموزش و ارتقاء آگاهی کارکنان و دام‌داران درباره تهدیدات بیولوژیک و نحوه پیش‌گیری از آن‌ها، تنظیم برنامه‌های منظم برای بررسی سلامت دام، گزارش‌دهی به موقع درباره بیماری‌ها به مقامات مرتبط، استفاده از سامانه ردیابی برای دام‌ها، پیشنهاد و تبلیغ استفاده از محصولات طبیعی و ارگانیک، توسعه قوانین و مقررات محلی برای مدیریت و کنترل بیماری‌های دام و ایجاد طرح‌های جامع برای مدیریت بحران‌های بهداشتی از مهم‌ترین راهبردها برای تحقق هدف هستند.