تحلیل عاملی مؤلفههای مؤثر بر طراحی و تجهیز فضاهای باز عمومی با هدف افزایش تابآوری شهری در برابر زلزله
نویسندگان
1 پژوهشگر، پژوهشکده سایبر پولوتیک، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
2 استادیار، پژوهشکده سرمایه انسانی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
3 استادیار، پژوهشکده سایبر پولوتیک، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
doi
چکیده
حوادث طبیعی غیرمنتظره، مانند زلزله، نیازمند مدیریت بحران و تصمیمگیری سریع و صحیح است. آمادگی پیش از بحران، کلید موفقیت در این زمینه است. فضاهای باز عمومی(پارکهای شهری)، با دسترسی آسان و زیرساختهای مناسب، میتوانند پناهگاه و مرکز مدیریت بحران باشند. این پژوهش میکوشد ویژگیهای طراحی و عناصر کالبدی فضاهای باز شهری را برای آمادگی پیش از زلزله و تابآوری در برابر بحران را بررسی کند و اجماعی کامل در این زمینه ارائه دهد. در این پژوهش، ابتدا با استفاده از روش توصیفی-اکتشافی، مطالعات اسنادی مرتبط با موضوع، بررسی و پارامترهای مورد نظر استخراج شدند. سپس این پارامترها با روش تحقیق کمی پیمایشی، از طریق پرسش و ارزیابی نظر جامعه متخصص هلال احمر و معماران منظر شهری، اعتبارسنجی گردید. نتایج ارزیابی هشت دسته کلی از پارامترهای پرسشنامه شامل پوشش گیاهی ، ابعاد و ظرفیت، موقعیت و دسترسی خارجی، علائم و مسیرهای داخلی فضا ، ایمنی و امنیت و آسایش محیطی فضا، زیرساختها و امکانات فضا و آموزش و آمادگی برای زمان بحران، به کمک نرم افزار Smart PLS تحلیل گردید و کارآمدی پارامترهای استخراجی، جهت تابآوری فضاهای باز شهری در برابر زلزله به تأیید رسید. بر اساس یافتهها، مؤلفههای طراحی و تجهیز این فضاها در چهار دسته شامل علائم و مسیرها، ایمنی و آسایش، زیرساختها و پوشش گیاهی دستهبندی شدند. همچنین، نقش آموزش و آمادگی مدیران محلی و مردم برای استفاده بهتر از این فضاها نیز مورد تأکید قرار گرفت. نتایج نیز نشان داد طراحی و تجهیز فضاهای باز شهری به عنوان پناهگاههای کارآمد در مواقع بحران زلزله، به همراه مدیریت صحیح و آگاهیبخشی به جامعه در خصوص کارکرد این فضاها، نه تنها تابآوری شهر را افزایش میدهد، بلکه فرهنگ انعطافپذیری شهروندان را نیز در مواجهه با بحران تقویت میکند.
