بررسی میدانی تاثیر مدیریت بهرهبرداری برروی تلفات آب و رسوبگذاری کانالهای آبیاری
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز.
2 مربی پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز.
3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز.
4 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز
5 مربی پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز.
6 محقق بازنشسته، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز.
doi
چکیده
مدیریت بهرهبرداری از شبکههای آبیاری میتواند نقش بسیار مهمی در کارایی سختافزاری و نرمافزاری این شبکهها داشته باشد. در تحقیق حاضر با بررسیهای میدانی در زمینه حمل رسوب معلق و راندمان انتقال آب، به تحلیل تاثیر شرایط بهرهبرداری برروی میزان رسوبگذاری و تلفات آب در شبکههای آبیاری استان خوزستان پرداخته شده است. برای این منظور از روش دبی ورودی-خروجی برای تعیین تلفات در کانال و از معادله پیوستگی شار رسوبی برای تعیین رسوبگذاری بار معلق در بازه مورد مطالعه استفاده شد. در کل تعداد 14 بازه کانال درجه 1، 21 بازه کانال درجه 2 و 16 بازه کانال درجه 3 مورد بررسی قرار گرفت. شاخص بهرهبرداری نسبت عمق آزاد جریان آب در کانال تعیین شد. تاثیر این شاخص برروی نرخ رسوبگذاری و تلفات آب نسبت به دبی ورودی در هر کیلومتر طول کانال مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به نتایج در کانالهای درجه 1 و 2 به ازای 10 درصد کاهش دبی بهرهبرداری نسبت به دبی طراحی، به ترتیب، 23/0 و 26/0 کیلوگرم بر ثانیه در هر کیلومتر کانال به مقدار رسوبگذاری افزوده میشود. همچنین با فاصله گرفتن از بالادست کانال درجه 1 معمولا عملکرد کانالها کاهش نشان میدهد. به نحویکه میزان تلفات در کانال درجه 1 شبکه آبیاری کرخه 12/0 درصد در هر کیلومتر نسبت به دبی ورودی به ازای هر کیلومتر فاصله از ابتدای کانال افزایش دارد. این پارامتر برای کانال غربی و شرقی شبکه آبیاری دز به ترتیب 16/0 و 09/0 درصد نتیجه شد.
