فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رنگرزی منسوجات با رنگزاهای طبیعی، در پاسخ به الزامات زیست‌محیطی و تقاضا برای محصولات پایدار، نیازمند طراحی فرایندهای علمی و بهینه است. این پژوهش با هدف توسعه یک فرایند کارآمد و پایدار برای رنگرزی پشم با رنگزای طبیعی گل بابونه و بررسی نقش دندانه‌های فلزی انجام شد. روش سطح پاسخ طرح مرکب مرکزی برای تحلیل اثر چهار متغیر اصلی رنگرزی شامل غلظت رنگزا، pH، دما و زمان رنگرزی بر قدرت رنگی استفاده گردید. مدل درجه دوم توسعه‌یافته از برازش آماری مطلوب برخوردار بود (ضریب همبستگی پیش‌بینی‌شده 75/94) و نشان داد که متغیرهای اصلی و اثرات متقابل آنها نقش معناداری در تغییرات قدرت رنگ دارند. شرایط بهینه شامل 75 درصد وزنی رنگزا، pH حدود برابر 5/3، دمای 80 درجه سانتی‌گراد و زمان 116 دقیقه بود که قدرت رنگ 33/4 را ایجاد کرد. همچنین بررسی دندانه‌های فلزی تکی و ترکیبی نشان داد دندانه‌های دوگانه، به‌ویژه آهن-مس، مس-قلع و مس-آلومینیم‌‌، موجب افزایش قدرت رنگ تا بیش از 10 و بهبود ثبات شستشویی تا درجه 5 و ثبات نوری تا سطوح 6–7 شدند.