تعیین اثر تنش های خشکی و شوری بر خصوصیات جوانه زنی و گیاهچه ای چغندر وحشی (Beta vulgaris ssp. maritima) در مقایسه با چغندرقند (Beta vulgaris)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، گروه تخصصی زراعت و اصلاح نباتات، ایلام، ایران.

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، گروه زراعت و اصلاح نباتات، ایلام، ایران

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، گروه تخصصی زراعت و اصلاح نباتات، ایلام، ایران.

4 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، گروه تخصصی زراعت و اصلاح نباتات، ایلام، ایران.

5 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، گروه تخصصی زراعت و اصلاح نباتات، ایلام، ایران.

doi
10.22092/ijsst.2020.125547.1263
چکیده

تیمارهای آزمایشی شامل فاکتور ژنوتیپ (شامل 15 نمونه چغندر وحشی از استان‌های خوزستان، ایلام، کرمانشاه، کردستان و آذربایجان و دو نمونه زراعی چغندرقند حساس و مقاوم به تنش) و فاکتورهای شوری (غلظت‌های صفر، 50، 100، 200 و 400 میلی مولار) و خشکی (5 سطح صفر، 3-، 6-، 9- و 12- بار) بود. یافته‌ها نشان داد اثر تیمارهای شوری و خشکی روی درصد جوانه زنی، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، وزن ریشه‌چه و ساقه‌چه معنی‌دار بود و در هر دو آزمایش با افزایش شدت تنش از مقادیر صفات درصد جوانه زنی، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، وزن ریشه‌چه و ساقه‌چه کاسته شد. در هر دو آزمایش درصد جوانه‌زنی از بقیه صفات کمتر و صفت وزن ساقه‌چه از بقیه صفات بیشتر تحت تاثیر تنش قرار گرفتند. همچنین در هر دو آزمایش رشد ریشه‌چه نسبت به ساقه‌چه کمتر تحت تاثیر تنش قرار گرفت. در هر دو آزمایش درصد جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه‌چه، وزن ریشه‌چه و وزن ساقه‌چه، بین ژنوتیپ‌های مورد بررسی اختلاف معنی‌دار وجود داشت. در شرایط تنش شوری و خشکی به ترتیب حداقل 5 و 7 ژنوتیپ چغندر وحشی از استان‌های ایلام، کرمانشاه، خوزستان و آذربایجان شناسایی شدند که از لحاظ خصوصیات جوانه‌زنی و رشد اولیه نسبت به ارقام زراعی چغندرقند مقاوم به این تنش‌ها بهتر بودند. نتایج نشان داد چغندرهای وحشی از تنوع و پتانسیل مقاومتی بالایی در برابر تنش‌های شوری و خشکی در زمان جوانه‌زنی و مراحل اولیه رشد برخوردار می‌باشند و می‌توان از این گیاهان برای تولید چغندرهای قند مقاوم‌تر به تنش‌های شوری و خشکی بهره جست.