شبیهسازی رواناب به کمک مدل SWAT در مقیاس سالانه (مطالعه موردی: حوضه آبریز نیشابور)
نویسندگان
1 استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت
3 استادیار، گروه مهندسی آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود
4 استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
doi
چکیده
رواناب از مؤلفههای اصلی بیلان آب در سطح حوضه آبریز است که برآورد دقیق آن به شبیهسازی بهتر هیدرولوژیک حوضه آبریز کمک مینماید. در این پژوهش از مدل [1]SWAT برای شبیهسازی رواناب در حوضه آبریز نیشابور با مساحت 9500 کیلومتر مربع در حد فاصل سالهای 1386 تا 1389 استفاده شد. بدین منظور مدل SWAT با استفاده از دادههای اندازهگیری شده رواناب در سه ایستگاه هیدرومتری اندراب، خرو مجموع و حسینآباد در طی سالهای 1376 تا 1386 واسنجی شد. برای واسنجی، بررسی عدم قطعیت و تحلیل حساسیت مدل از الگوریتم SUFI-2 استفاده شد. نتایج نشان داد که پارامترهایی نظیر تلفات انتقال آبراههای، شماره منحنی نفوذ و فاکتورهای مربوط به ذوب برف بیشترین حساسیت را در برآورد دبی رواناب از خود نشان دادند. واسنجی مدل در هر سه ایستگاه اندراب، خرو مجموع و حسین آباد بهترتیب با استناد به مقادیر 84/0، 77/0 و 92/0 برای ضریب کارایی (نش- ساتکلیف) مناسب ارزیابی شد، اگرچه کمبرآوردی نقاط اوج هیدروگراف بهصورت نسبی مشاهده شد. مقادیر همین معیار برای دوره اعتبارسنجی نیز بهترتیب 92/0، 66/0 و 71/0 بهدست آمد. ریشه میانگین مربعات خطا نیز در مرحله واسنجی در بازه 46/0 تا 57/0 متر مکعب در ثانیه و در مرحله اعتبارسنجی در بازه 06/0 تا 19/0 متر مکعب در ثانیه برای ایستگاههای مذکور متغیر بود. نتایج نشان داد که درنظر گرفتن مفاهیم مدیریت گیاهی، تخمین مقادیر رواناب را به میزان قابل توجهی بهبود میبخشد.