تعیین مناسب‌ترین روش زمین آماری تغییرات مکانی حداکثر بارش روزانه در حوضه آبخیز آتشگاه استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، مهندسی مدیریت آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه محقق اردبیلی

doi
چکیده

هدف این پژوهش، انتخاب مناسب‌ترین روش درون‌یابی برای برآورد تغییرات مکانی بارش روزانه در حوضه آتشگاه اردبیل می‌باشد. برای این منظور، از آمار 9 ایستگاه باران­سنجی آب منطقه‌ای استان اردبیل استفاده گردید. پس از انجام آزمون‌های همگنی و استقلال داده‌ها، روش‌های درون‌یابی کریجینگ و کوکریجینگ جهانی با مدل برازش دایره‌ای، کروی، نمایی، گوسی و نرمال و همچنین روش­های عکس فاصله وزنی، تابع شعاع محور،  تخمین­گر عام و تخمین­گر موضعی با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS مورد ارزیابی قرار گرفتند. به منظور مقایسه و ارزیابی روش‌های استفاده‌ شده، از معیارهای آماریMean ، RMS، ASE، MS و RMSS  استفاده شد. در هر روش به کمترین خطای آماری، کمترین رتبه و به بیشترین خطا، بیشترین رتبه اختصاص داده شد و جمع رتبه‌ها جهت مقایسه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که روش کوکریجینگ جهانی با مدل برازش دایره‌ای، با کسب حداقل رتبه، مناسب‌ترین روش درون‌یابی بارش برای دوره بازگشت 2 ساله و روش کوکریجینگ جهانی با مدل برازش نرمال، با کسب پایین‌ترین رتبه، مناسب‌ترین روش درون‌یابی بارش روزانه برای دوره­های بازگشت 5، 10، 25، 50 و 100 می­باشد. مقدار متوسط وزنی حداکثر بارش روزانه حوضه آبخیز آتشگاه برای دوره­های بازگشت 2، 5، 10، 25، 50 و 100 ساله به­ترتیب، 5/37، 19/48، 49/51، 32/53، 14/54 و 69/57 میلی­متر تعیین شد.