فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از پیشنهادات کارشناسان برای احیای دریاچه ارومیه تبدیل اراضی آبی به دیم می­باشد، چرا که نزولات جوی کاهش یافته و تغییر اقلیم و افزایش مصارف کشاورزی موجب قطع حق‌آبه اکولوژیکی رودخانه‌ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه شده است، در این میان کشت گندم دیم به‌عنوان یک راهکار مفید برای جایگزینی محصولات کشت آبی از طرف کارشناسان مرتبط مطرح است. از این رو بررسی مهم‌ترین عامل محدود‌کننده عملکرد دیم یعنی میزان رطوبت قابل دسترس گیاه ضروری به‌نظر می‌رسد. بدلیل پرهزینه و زمان‌بر بودن آزمایش‌های مزرعه‌ای جهت تعیین عملکرد محصول با دقت بالا استفاده از مدل‌هایی مانند مدل AquaCrop که در آن‌ عملکرد محصول بر اساس تابعی از رطوبت در دسترس گیاه محاسبه می‌شود، مطلوب است. در این پژوهش پس از واسنجی و اعتبار‌سنجی مدل گیاهی یاد شده برای شبیه‌سازی عملکرد گندم دیم دشت تبریز در دوره آماری 35 ساله (1395- 1360)، متغیرهای هواشناسی منطقه مورد مطالعه با به‌کار‌گیری سری زمانی توماس- فیرینگ در دوره آماری مذکور برای 5 سال آتی پیش‌بینی شدند و سپس عملکرد گندم دیم توسط مدل گیاهی برای سال‌های 1396 تا 1400 تخمین زده شد. در پایان راهکار مدیریتی جهت افزایش پتانسیل تولید گندم دیم ارائه گردید. بر اساس نتایج این پژوهش، توانمندی تلفیقی مدل گیاهی و سری زمانی نامبرده به‌ترتیب در شبیه‌سازی عملکرد محصول و پیش‌بینی اطلاعات اقلیمی در منطقه بالا است. نتایج نشان داد که علیرغم عدم تغییر معنی‌دار بارش، بدلیل افزایش دما، عملکرد گندم در پنج سال آتی 13 درصد افزایش خواهد یافت. همچنین به‌دلیل مکفی نبودن بارش پیش‌بینی شده، انجام آبیاری تکمیلی به مقدار 40 میلی‌متر برای کشت گندم دیم در منطقه پیش‌بینی گردید تا پتانسیل تولید افزایش یابد.