فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زندگی انسانی در طول تاریخ همواره با مخاطراتی همراه بوده و تلاش برای بقا همواره انسان را ناگریز از تجهیز در برابر تهدیدها کرده است. تهدیداتی که می‌تواند انسان‌ساخت و یا از عاملی طبیعی نشئت‌گرفته باشد. گونة مواجهه با این مخاطرات در طول و عرض تاریخ و جغرافیا شکل و گونه‌های مختلفی را به خود دیده است. محدودة موردمطالعة این مقاله در بررسی چگونگی پاسخ‌گویی به مخاطرات، فلات مرکزی ایران است. فلات مرکزی ایران، با اقلیمی گرم و خشک قسمت وسیعی از خاک ایران را در برمی‌گیرد و باتوجه ‌به ویژگی‌های اقلیمی و جغرافیایی خود، ملاحظات امنیتی خاص خود را نیز دارا است. این پژوهش به دنبال آن است که ویژگی‌های دفاعی بافت شهرهای تاریخی را در منطقه فلات مرکزی ایران مورد بررسی قرار دهد تا میزان پاسخگویی این بافت‌ها را در برابر مخاطرات معاصر باز بررسی کند. این مقاله به دنبال یافتن پاسخ برای این پرسش است که آیا تدابیر امنیتی شهرهای تاریخی در فلات مرکزی ایران، با اصول امروزی پدافند غیرعامل در ارتباط هستند؟ و در صورت مثبت‌بودن جواب این سؤال، کدام‌یک از این تدابیر با کدام‌یک از اصول امروزی پدافند غیرعامل مطابقت دارد؟ پژوهش حاضر با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی و تحلیل کیفی انجام‌شده است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد اگرچه اصول و ویژگی‌های امنیتی در بافت شهرهای تاریخی این منطقه متناسب با تهدیدات دوران خود بوده است، اما درعین‌حال با بسیاری از اصول پدافند غیرعاملی امروزی شامل مکان‌یابی، مقیاس بهینه استقرار جمعیت و فعالیت، پراکندگی، استتار، اختفا، پوشش، فریب و سازه‌های دومنظوره تا حدود زیادی به ذاتِ انطباق و با فراهم‌آوری امکانات جانبی، می‌توان شرایط لازم برای تطبیق اصولی همچون «مقیاس بهینه در پراکندگی و توجیه اقتصادی ویژه»، «کوچک‌سازی و ارزان‌سازی و ابتکار در پدافند غیرعامل»، «تفرقه و پراکندگی» و «فریب» را محیا کرد.