فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مس از عناصر غذایی کم­مصرفی است که سرعت رهاسازی عامل مهمی در تعیین زیست فراهمی آن برای گیاه در خاک‌های آهکی می‌باشد. در این تحقیق، سینتیک عصاره‌گیری مس بومی  در 21 خاک آهکی سطحی (30-0 سانتی‌متر) از استان آذربایجان شرقی با روش DTPA مطالعه و بهترین مدل سینتیکی از بین  مدل های برازش یافته انتخاب شد. برای این منظور، به 10 گرم خاک هوا خشک 20 میلی­لیتر محلول 005/0 مولار DTPA-TEA افزوده و تکان داده شد ودر زمان­های 16/0 تا 200 ساعت غلظت مس رهاسازی شده تعیین شد.  سپس قابلیت مدل‌های مرتبه صفر، اول، دوم، سوم، الوویچ، تابع توانی، پخشیدگی پارابولیک، مرتبه اول لاگرگرن و بلانچارد در توصیف فرآیند سینتیک ارزیابی شد.  نتایج نشان داد که  با افزایش زمان عصاره­گیری غلظت مس رها شده با روش DTPA-TEA افزایش یافت و در زمان­ 72 ساعت به یک تعادل نسبی رسید. تا 200 ساعت، معادله­های الوویچ ساده شده و دو ثابته بهترین برازش را به داده‌های سینتیکی داشتند، اما در دامنه 16/0 تا 20 ساعت، علاوه‌بر این دو معادله، معادله پخشیدگی پارابولیک نیز برازش خوبی داشت. معادله­های مرتبه اول لاگرگرن و بلانچارد با وجود دامنه وسیع ضرایب تبیین، در 21 خاک مورد مطالعه به داده‌ها برازش مناسبی نداشتند. حاصل­ضرب αsβst معادله الوویچ ساده شده(qt = 1/βs ln(αsβs) + 1/βs lnt) برای 15 دقیقه اول در تمام خاک‌ها بیشتر از یک بود.  ثابت b معادله دو ثابته یا تابع توانی (qt = atb) با درصد شن و CEC خاک‌های مورد مطالعه به­ترتیب ضرایب همبستگی مثبت (*47/0=r) و منفی (*45/0- =r) معنادار  داشت. بیشترین ضریب همبستگی در بین پارامترهای معادلات سینتیکی برتر بین ab با sβ مشاهده شد.