فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاتوره یک گیاه دارویی بسیار مهم جهت تولید انواع آلکالوئید می­باشد. طولانی بودن خواب بذر و مشکل جوانه‌زنی بذور آن، عمده­ترین مانع برای تکثیر خارج فصل این گیاه می­باشد. بر این اساس، این پژوهش به­منظور رفع مشکل جوانه­زنی تاتوره، به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با 3 تکرار انجام شد. عامل اول شامل دو اکوتیپ تاتوره (همدان و اصفهان)، عامل دوم شامل سه سطح تیمارهای فیزیکی شکست خواب ( شامل تیمارهای عدم خراش دهی؛ خراش‌دهی با کاغذ سمباده و گرمادهی مرطوب حمام بن ماری به مدت 7 روز در دمای 60 درجه سانتی­گراد؛ خراش‌دهی با کاغذ سمباده و سرمادهی خشک بمدت 7 روز در دمای 4 درجه سانتی گراد) و عامل سوم شامل پنج سطح تیمارهای شیمیایی شکست خواب (عدم کاربرد تیمار شیمیایی [قرار دادن بذور در آب مقطر از زمان شروع آزمایش تا انتهای آن]؛ سود 20 درصد بمدت 90 دقیقه؛ سود 20 درصد بمدت 90 دقیقه + جیبرلین 500 قسمت در میلیون بمدت 48 ساعت؛ سود 20 درصد بمدت 90 دقیقه + نیترات پتاسیم 300 قسمت در میلیون (قرار دادن بذور در محلول نیترات پتاسیم از زمان شروع آزمایش تا انتهای آن)؛ سود20 درصد بمدت 90 دقیقه + جیبرلین 500 قسمت در میلیون بمدت 48 ساعت + نیترات پتاسیم 300 قسمت در میلیون بودند) بود. نتایج نشان داد که اثر متقابل بین اکوتیپ­ها و تیمارهای مختلف شکست خواب، برای بیش­ترصفات بجز صفات تعداد برگ در بوته، وزن تر ریشه‌چه، طول ساقه‌چه و وزن تر ساقه‌چه معنی دار شد. طبق نتایج بدست آمده، تیمار شیمیایی سودسوز آور ۲۰ درصد و جیبرلین ۵۰۰ قسمت در میلیون، بهترین تیمار شکست خواب برای بذر تازه برداشت شده گیاه تاتوره بود. بنابراین، استفاده از تیمار فوق، بدون داشتن خسارتی معنی­دار بر بذور، جهت شکست خواب بیش از 70 درصدی بذور این گیاه توصیه می‌شود. به­طور کلی مشخص شد که تیمارها شیمیایی در مقایسه با تیمار فیزیکی بر شکست خواب بذر تاتوره موثرتر بود و عامل اصلی شکست خواب و تحریک رشد رویشی گیاه­چه­های حاصله تیمار شیمیایی ترکیبی سود بهمراه جیبرلین بود.