مقاله پژوهشی: بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شناسایی جهت‎گیری آینده آن: شکل‎گیری فضای شناخت

نویسندگان

1 پژوهشگر گروه آینده‌اندیشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

2 رئیس مرکز آینده‌پژوهی مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی

3 کارشناس سایبر دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

doi
چکیده

امروزه شاهد روند گسترش بی‏‌سابقه و شتابان فضای سایبر و فضای ارتباطات و اطلاعات هستیم؛ بررسی این روند از آن جهت اهمیت دارد که جوامع بشری و زندگی انسان‎ها را به‌­شکلی فزاینده تحت تأثیر شدید خود (مثبت یا منفی) قرار داده و در صورت عدم‌توجه به تغییر و تحولاتی که در آن رخ می‎دهد، ما را غافلگیر خواهد کرد. این تحقیق به­‌دنبال بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شکل‎‌گیری فضای جدیدی به­‌نام فضای شناخت به روش اکتشافی و تحلیل مضمون نظریه‎های متفکران غربی و همچنین اسناد و گزارش­‌های دفاعی و غیردفاعی آمریکا بوده است. برای این منظور، نتایج حاصل از مطالعات کتابخانه‎ای در قالب یک پرسشنامه به 50 نفر از خبرگان و صاحب‌نظران ارائه گردید. تحلیل پاسخ‏‌ها نشان داده که یک فضای جهانی خاص درحال شکل‌گیری است که مردم جهان ایده‌ها و اندیشه‌های خود را به­‌اشتراک می‌گذارند و به­‌نظر می‎رسد فضای سایبر که خود در حال تبدیل‌شدن به فضایی با محتواهایی از جنس اندیشه و شناخت می­‌باشد، بستری است برای ایجاد این فضای جهانی. البته در اینکه تمام مردم جهان در این فضا به یک شناخت و معرفت مشترک برسند تردید وجود دارد، اما به­‌نظر می‎رسد درباره این واقعیت که فضای یادشده به صحنه‎ای برای نبرد ایده‎ها و روایت‎ها تبدیل گردیده و ادراک و شناخت مردم سوژه و قلمرو اصلی جنگ‎های امروز و آینده خواهد بود، توافق خوبی وجود دارد. به‌بیان ساده، به‌­نظر می‎رسد رقابت جهانی امروز و آینده بر سر تسلط بر این فضای شناخت خواهد بود و هر گروهی که بتواند بیشترین محتوا را در آن تولید کند، بر آن مسلط خواهد شد.