فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر فساد اقتصادی در خریدهای دولتی با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون و روش تاپسیس فازی پرداخته است. هدف اصلی پژوهش، ارائه چهارچوبی ساختاریافته برای درک بهتر این پدیده و شناسایی مؤلفه‌های کلیدی تأثیرگذار بر فرایندهای تدارکاتی بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان این حوزه و بررسی اسناد و گزارش‌های معتبر گردآوری شدند. نتایج پژوهش نشان داد عوامل فساد در سه دسته اصلی فردی، قانونی و ساختاری طبقه‌بندی می‌شوند. در بخش فردی، عواملی همچون عدم تعهد مأموران خرید، تبانی با فروشندگان و نبود مهارت‌های کافی برجسته شدند. در بخش قوانین و مقررات، ابهامات قانونی، اختیارات بیش از حد مأموران و عدم وجود قوانین بازدارنده به‌عنوان چالش‌های اصلی شناسایی شدند. درنهایت، در بخش ساختاری، عواملی مانند نبود شفافیت، ناکارآمدی نهادهای نظارتی و انحصاری‌بودن برخی از خریدهای دولتی، تأثیر به‌سزایی داشتند. رتبه‌بندی نهایی بر اساس مدل تاپسیس فازی نشان داد که تعارض منافع، ناکارآمدی نهادهای نظارتی، انحصاری بودن برخی خریدهای دولتی، تبانی مأموران خرید و فروشندگان کالا و فقدان شفافیت بیش‌ترین سهم را در ایجاد فساد دارند. این یافته‌ها بر اهمیت تقویت شفافیت، بازنگری در قوانین و ارتقای کارآمدی نظارت در کاهش فساد تأکید دارد. درنهایت پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی به بررسی نقش فناوری‌های نوین و دولت الکترونیک در ارتقای شفافیت و کاهش فساد بپردازند. همچنین، توجه به فرهنگ سازمانی و آموزش مأموران خرید می‌تواند گام مؤثری در پیشگیری از فساد باشد. این پژوهش با ارائه بینش‌های نوین، ابزاری مؤثر برای تدوین سیاست‌های اصلاحی و مقابله با فساد در حوزه خریدهای دولتی فراهم کرده است.