شناسایی و اولویت‌بندی مهم‌ترین سوگیری‌های‌ شناختی در تغییرات اقلیمی: ارائه دلالت‌هایی برای سیاست‌های کلی محیط زیست

نویسندگان

1 دکتری اقتصاد بخش عمومی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

4 دانشیار گروه مدیریت بحران و سوانح، دانشگاه یورک، تورنتو، کانادا.

doi
10.22034/es.2025.516279.1850
چکیده

سوگیری‌های‌ شناختی به الگوهای نظام‌مند انحراف از عقلانیت در فرایند قضاوت و تصمیم‌گیری اطلاق می‌شود که تأثیر معناداری بر رفتارهای فردی و جمعی در مواجهه با تغییرات اقلیمی دارند. در این پژوهش، با هدف بهبود فهم الگوهای تصمیم‌گیری و ارائه دلالت‌هایی برای سیاست‌گذاری محیط زیستی، مهم‌ترین سوگیری‌های ‌شناختی مرتبط با مسئله تغییرات اقلیمی شناسایی و اولویت‌بندی شده‌اند. در ابتدا با مرور ادبیات نظری و نظرسنجی از خبرگان، مجموعه‌ای از سوگیری‌ها در قالب چهار دسته کلی شامل: شناختی (با منشأ بیرونی و درونی)، ترجیحی، عاطفی و تعاملات اجتماعی طبقه‌بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سوگیری‌های ترجیحی در صدر اهمیت قرار دارند و سوگیری‌هایی مانند کوته‌نگری، اثر قالب‌بندی، نظریه چشم‌انداز، تنزیل هذلولی، زیان‌گریزی و همکاری ازجمله عوامل کلیدی در تبیین رفتارهای اقلیمی محسوب می‌شوند. این نتایج می‌توانند به‌عنوان مبنایی برای طراحی سیاست‌های محیط زیستی هوشمندانه‌تر، مبتنی بر واقعیت‌های رفتاری، به‌کار گرفته شوند.