بازطراحی مدل توسعه صندوق های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی در بستر نهادی ایران: تحلیل راهبردی اسنواونچرز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 مدیرعامل، صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی اسنواونچرز)، اصفهان، ایران.

3 دانشیار، گروه کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/es.2025.524066.1861
چکیده

در سال‌های اخیر، سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) به‌عنوان ابزاری راهبردی برای نوآوری و توسعه در شرکت‌های بزرگ، به‌ویژه در کشورهای در‌حال‌توسعه، مورد توجه قرار گرفته است. با‌این‌حال، بخش عمده ادبیات موجود در این حوزه معطوف به کشورهای توسعه‌یافته است و چگونگی عملکرد مؤثر CVC در بسترهای نهادی پیچیده و ناکامل کمتر بررسی شده است. این پژوهش با تکیه بر چهارچوب «گونه‌های متنوع نظام‌های نهادی» (Fainshmidt & et al., 2016) و با تمرکز بر پنج بُعد نهادی ـ نقش دولت، بازارهای مالی، سرمایه انسانی، سرمایه اجتماعی و حاکمیت شرکتی ـ به تحلیل تجربه اسنواونچرز، بازوی سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی گروه صنعتی انتخاب در ایران، می‌پردازد و می‌کوشد الگوی کارآمد توسعه CVC در بستر نهادی ایران را بازطراحی کند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران کلیدی گردآوری و با تحلیل مضمون پردازش گردید. یافته‌ها سه سازوکار به‌هم‌پیوسته را برجسته می‌کند: 1) هم‌راستایی راهبردی با زنجیره ارزش شرکت مادر، 2) انطباق عملیاتی از طریق بومی‌سازی فرایندها و معیارهای ارزیابی، 3) تعامل نهادی هدفمند با نهادهای حاکمیتی و شبکه‌های محلی. جمع‌بندی نشان می‌دهد بازطراحی CVC در ایران و اقتصادهای مشابه، نه بازتولید فرم‌های نهادی کشورهای توسعه‌یافته بلکه طراحیِ کارکردهایی است که به‌صورت هم‌افزا خلأهای نهادی را جبران کرده و امکان‌پذیری و اثربخشی سرمایه‌گذاری جسورانه شرکتی را افزایش می‌دهند. این مطالعه با ارائه یک مدل توسعه‌ای زمینه‌مند برای ایران، به ادبیات CVC در کشورهای درحال‌توسعه افزوده و در پایان، پیشنهادهای عملی برای مدیران و سیاست‌گذاران ارائه می‌کند.