تحلیل وقوع روزهای عادی و یخبندان با روش زنجیره مارکف مرتبه اول (مطالعه موردی: ایستگاه‌های همدید همدان و ملایر)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی منابع آب، گروه مهندسی علوم آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 استاد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی علوم آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

doi
چکیده

در این مطالعه احتمالات پیشامدهای متوالی روزهای عادی و یخبندان برای ایستگاه­های همدید همدان و ملایر، با استفاده از زنجیره مارکف مرتبه اول دو حالته مورد تحلیل قرار گرفت. بدین­منظور، از آمار کمینه دمای روزانه ماه­های اکتبر تا مارس سال­های 2000 تا 2014 استفاده شد. داده­ها بر اساس ماتریس شمارش تغییر حالت روزهای یخبندان و عادی مرتب شده و احتمال مربوطه با توجه به روش درست­نمایی بیشینه محاسبه گردید. احتمال ساده و تداوم روزهای یخبندان و عادی، محاسبه شد. نتایج نشان داد که ایستگاه­های همدان و ملایر، به­ترتیب تعداد 860 و 1199 دو روز عادی متوالی و تعداد 235 و 246 روز عادی بعد وقوع یخبندان را به­خود اختصاص داده­اند. بر همین اساس، روزهای یخبندان بعد از روز عادی در این ایستگاه­ها به­ترتیب 235 و 246 بودند. همچنین تعداد یخبندان­های متوالی دو روزه در ایستگاه­های مذکور به­ترتیب 1400 و 1039 روز بود. درصد احتمال وقوع دوره یخبندان متوالی ایستگاه­های همدان و ملایر به­طور میانگین به­ترتیب 06/81 و 73/76 بوده است. درصد احتمال وقوع روزهای یخبندان در این ایستگاه­ها به­طور میانگین 11/60 و 99/46 بوده است. همچنین درصد احتمال تداوم پی­درپی یخبندان 2 تا 5 روزه نشان داد که مقدار متوسط این احتمال در ایستگاه همدان به­ترتیب، برابر با 9/50، 73/43، 67/37 و 78/32 و در ایستگاه ملایر به­ترتیب، برابر با 82/37، 72/30، 25/25 و 99/20 بوده است. از آنجایی که دماهای پایین تاثیرات مخربی بر تولیدات کشاورزی دارند، از این نتایج جهت پیش­بینی و جلوگیری از خسارات احتمالی می­توان استفاده کرد.