تحلیل روند تغییرات تدریجی و سریع عوامل هیدرواقلیمی حوضه آبریز ( مطالعه موردی : حوضه لیقوان چای )
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
3 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
4 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
doi
چکیده
در این تحقیق، تحلیل روند تغییرات تدریجی و سریع متغیرهای هیدرواقلیمی حوضه آبریز لیقوان و نیز تعیین دورههای طبیعی (ایستا) و تغییریافته صورت گرفته است. برای این منظور، از روش منکندال مرسوم (MK1) و اصلاح شده (MK3) و پتیت و برای تعیین شیب خط روند از روش تخمینگر سن استفاده شد. نتایج نشان داد مقادیر جریان رودخانه لیقوانچای (در ایستگاه هروی) در همه مقیاسهای زمانی مورد بررسی دارای روند نزولی میباشد. در فصل بهار، تمام متغیرهای مرتبط با بارش روند کاهشی نشان دادند. در مورد متغیرهای دمای هوا (میانگین، حداکثر و حداقل)، نتایج نشان داد که در اکثر مقیاسهای زمانی روند افزایشی وجود دارد که این روند در ماههای دی تا اردیبهشت بسیار معنیدار بود. همچنین، اختلاف دمای حداکثر و حداقل نیز روند افزایشی نشان داد. از طرفی، روند سری زمانی نم نسبی هوا نزولی (بهویژه در زمستان) بود. میتوان نتیجه گرفت که ترکیب همه این تغییرات اثر معنیداری در کاهش رواناب خروجی حوضه داشته است. نتایج آزمون پتیت نیز نشان داد که آبدهی لیقوانچای (در ایستگاه هروی) دارای نقطه تغییر و شکست میباشد که متوسط آبدهی در دوره اخیر کاهش 35 درصدی نسبت به دوره اول دارد. اغلب متغیرهای اقلیمی مورد مطالعه (مانند دما و نمنسبی) تغییر ناگهانی داشتند که زمان تغییر این متغیرها و نیز آبدهی حوضه در ایستگاه هروی در اواسط دهه1370 میباشد. در رابطه با آبدهی ایستگاه لیقوان در بالادست حوضه، فرض صفر مبتنی بر وجود نقطه تغییر ناگهانی رد شد. بنابراین، در کنار عوامل اقلیمی، تاثیر عوامل انسانی نیز در کاهش رواناب حوضه (در ایستگاه هروی) موثر بودهاند.