مقاله پژوهشی: تحلیل ساست خارجی ستیزه‌جویانه عربستان سعودی مقابل ج.ا.ایران در چارچوب نظریه واقع‌گرایی تهاجمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان

2 دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان

3 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

این پژوهش با توجه به اهمیت رویکردهای حاکم بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال سیاست و منافع منطقه‌ای ج.ا.ایران، بر آن است تا از دیدگاه «واقع‌گرایی تهاجمی»به تحلیل علل یا عوامل دخیل در سیاست خارجی جدید عربستان سعودی در قبال سیاست‌ها و منافع منطقه‌ای ج.ا.ایران بپردازد. در همین راستا ابتدا تلاش گردیده زمینه‌های ژئوپلیتیکی تعارض دو کشور در ساختار قدرت منطقه‌ای در حوزه‌های ژئواستراتژیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر موردبررسی و ارزیابی قرار گیرد. از دیدگاه این تحقیق (که فرضیات آن به­‌صورت میدانی و با استفاده از روش آماری از تعداد 45 نفر از استادان دانشگاه و پژوهشگران مرتبط با موضوع در رشته‌های روابط بین‌الملل، علوم سیاسی، جغرافیای سیاسی، مطالعات منطقه‌ای و مدیریت راهبردی مورد ارزیابی قرار گرفته)، زمینه‌های ژئوپلیتیکی تعارض عربستان سعودی با ج.ا.ایران: 1. راهبردی (رقابت بر سر حوزه نفود و هم‌‌پیمان منطقه‌ای در حوزه‌های هلال خصیب، خلیج فارس و منطقه خلیج عدن و دریای سرخ) (اولویت اول)؛ 2. ژئوکالچری (اختلافات قومی مذهبی: عربی - ایرانی، شیعه - سنی)، (اولویت دوم) و 3. ژئواکونومیکی (بازار جهانی نفت و سازمان اوپک)، (اولویت سوم) می‌باشند و دلیل روی‌آوردن عربستان سعودی به سیاست خارجی ستیزه­‌جویانه در مقابل ج.ا.ایران را باید در عواملی مانند: 1. هرج و مرج منطقه‌ای؛ 2. عدم‌اطمینان در مورد نیت­‌ها و مقاصد رقیب منطقه‌ای عربستان (یعنی ج.ا.ایران، در مباحث برنامۀ هسته‌ای و سیاست‌های منطقه‌ای) و 3. برآورد مثبت حاکمان این کشور از توانمندی‌های خود (قدرت و پشتوانۀ اقتصادی، تجهیزات و توانمندی‌های نظامی و توانایی سیاسی برای ائتلاف‌سازی)، برای مقابله با ج.ا.ایران جستجو نمود.