جایگاه آیۀ مباهله در مطالعات کلامی فریقین

نویسندگان

1 دکتری تخصصی علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22054/jcst.2020.52472.1034
چکیده

آیۀ مباهله، جزء نمایان­ترین آیاتی است که از دیرباز در متن گفتگوهای کلامی فریقین رایج بوده­است. متکلمان امامی بر آن بوده­اند که در پرتو دلالت معنایی آیۀ مباهله، پشتوانه‌ای قرآنی برای بنیان­های مرامی شیعه فراهم سازند. امامت، افضلیت امام و عصمت، از درخشان­ترین دریافت­هایی است که در پژوهش­های کلامی شیعه از آن یاد شده­است اما در مقابل، متکلمان اهل سنت به جز اثبات نبوت،سایر وجوه معنایی که شیعه بدان استناد می‌جوید؛ برنتابیده­ است و در پیمایش کلامی خویش،کوشیده­است با رویکردی سلبی با ادله­ای چون پیامبر، مقصود معنایی انفسنا،کودک‌بودن حسنین و ترجیح مفضول بر فاضل، دلالت آیه را در حد یک فضیلت ساده فرو کاهد. اما متکلمان امامی با بهره­­گیری از ادله عقلی، نقل­های روایی، دریافت‌های تفسیری، قواعد ادبی و گزارش­های تاریخی در جایگاه دفاع از دریافت­های معنایی که از آیۀ مباهله دارند؛ آراء متکلمان عامه را به چالش کشیده‌اند که برآیند آن در اثبات افضلیت تابناک اهل بیت ظهوری روشن دارد.