سبکشناسی لایۀ نحوی- بلاغی نامۀ سیویک نهجالبلاغه (بررسی موردی انواع همپایگی و روابط معنایی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلیسینا، همدان.
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلیسینا، همدان.
doi
10.22084/nahj.2017.12796.1762چکیده
نهجالبلاغه دومین منبع معارف اسلامی بهشمار میرود که امیر بیان امام علی(ع) در آن برنامۀ زندگی فردی و اجتماعی و حتی سیاسی را با سبک و ساختار ویژهای بیان نمودهاست. از این رهگذر میتوان به سبک نامۀ سی و یکم اشاره کرد؛ این نامه شامل وصیت امام علی(ع) به فرزندش امام حسن(ع) است. استفادۀ گسترده از انواع ساختهای همپایه یکی از ویژگیهای سبکی امام(ع) در این اندرزنامه است؛ از آنجا که استفاده از اینگونه ساختها در نامۀ سی و یکم، نمود بالایی دارد، پژوهش حاضر بر آن است که با روش توصیفی– تحلیلی به بررسی ساختهای همپایه در این نامه بپردازد و ارتباط آن را با دو حوزۀ موسیقایی و بلاغی مشخص نماید و در نهایت بخشی از زیباییآفرینی کلام امام(ع) را تبیین کند. ساختهای همپایه در این نامه به سه نوع همپایگی ترکیبی، همپایگی موسیقایی و همپایگی بلاغی تقسیم میشود. مهمترین یافتههای پژوهش حاکی از آن است که از مهمترین ویژگی ساختهای همپایه در این نامه استفاده از همپایگی ترکیبی تام و جزئی در انواعِ جملات اسمیه، فعلیه، انشائیه و ... است و همپایگی موسیقایی سهم بیشتری را در همراهی با همپایگی ترکیبی دارد. همراهی همپایگی موسیقایی و بلاغی با همپایگی ترکیبی، علاوه بر اینکه در زیباآفرینی کلام تأثیر بالایی دارد، در ایجاد طراوت در فضای نامه و تأثیرگذاری بر مخاطب نیز نقش بهسزایی دارد.