شناسایی و مطالعه کانیهای رس در یک توالی لس-پالئوسول (مطالعه موردی: منطقه نکا)
نویسندگان
1 استادیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه خاکشناسی، دانشگاه زنجان
3 دانشیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
4 دانشجوی دکتری، گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
doi
چکیده
توالیهای لس-پالئوسول منابع ارزشمندی در خصوص کسب اطلاعات مربوط به محیط و آب و هوای گذشته هستند، از طرفی مطالعه کانیهای رسی شاخص مناسبی برای بررسی تغییرات اقلیم در شرایط گذشته است. هدف از انجام این پژوهش مطالعه شاخصهای تکاملی و ویژگیهای کانیشناسی به روش پراش پرتو ایکس و طیفبینی مادون قرمز در یک توالی لس-پالئوسول در منطقه نکا استان مازندران است. برای این منظور پس از انتخاب یک مقطع از خاکهای دارای توالی لس-پالئوسول نمونههایخاکدستخورده و دستنخورده از 13 لایه شناسایی شده، برای انجام آزمایشهایفیزیکی، شیمیایی و کانیشناسی جمعآوری گردید. بر اساس نتایج مقطع مطالعه شده چهارمرحلهخاکسازیراسپریکرده است. نتایجکانیشناسینشانداددر پالئوسولها حضور کانیهای اسمکتیت، ورمیکولیتو کانیهایمختلطاسمکتیت-ایلیتبیانگرشرایطمرطوبترومساعدترهوادیدگیدردورانبینیخچالی (اقلیم گرمتر) است. حضوررسهایاولیهوبدونتکامل درپوشش لسمؤید شرایطسردوخشکیخچالیاست. نتایج اندازهگیری شکلهای مختلف آهن و منگنز نشان داد که در مراحل اولیه هوادیدگی و تکامل خاک آزادسازی آهن غیربلوری (فعال) از مقدار تشکیل آهن بلوری (پدوژنیک) در کانیهای خاک کمتر بوده و در نتیجه منجر به افزایش نسبتآهن غیربلوری نسبت به آهن بلوری شده است. با افزایش سن و درجه تکامل خاک، مقدار آهن پدوژنیک بیشتر شده و این نسبت کاهش یافته است. کانیشناسی بهروش طیفبینی مادون قرمز حضور کائولینیت را در افقهای قدیمی تائید کرد.