مروری بر تاریخچه، کاربرد و شیمی چاپ عکاسی سایانوتایپ بر پایه رنگدانه‌های آبی پروس

نویسندگان

1 گروه پژوهشی مواد رنگزای آلی، پژوهشکده مواد رنگزا، پژوهشگاه رنگ، تهران، ایران، صندوق پستی: 654-16765

2 گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 1993893973

3 گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران، صندوق‌پستی: 1993893973

doi
10.30509/jcst.2025.167570.1262
چکیده

امروزه، علیرغم وجود فناوری‌های جدید و تجهیزات پیشرفته چاپ، سایانوتایپ همچنان به‌عنوان یکی از روش‌‌های محبوب در میان هنرمندان و علاقه‌مندان به تاریخ عکاسی باقی‌مانده است. در این پژوهش به بررسی تاریخچه، شیمی چاپ سایانوتایپ، کاربردها و تاثیرات هنری آن پرداخته شده است. ابتدا نگاهی جامع به نقش این روش در تاریخ عکاسی و هنر می‌شود. در بخش شیمی چاپ سایانوتایپ پس از مرور و شناخت فرمول‌های مواد حساس‌کننده و ایجاد رنگ‌های مختلف، با تحلیل جزئیات فرایندهای شیمیایی و مراحل اجرایی سایانوتایپ، درک عمیق‌تری از این روش و اهمیت آن در دوران گذشته و معاصر ایجاد خواهد شد. یکی از شاخه‌های این فناوری، مبحث روش‌شناسی و فرایند اجرای چاپ است. در این راستا روش‌های تهیه و ترکیب مواد‌شیمیایی، بسترهای چاپ (کاغذ یا پارچه)، نحوه اجرا و پوشش مواد، نوردهی، پردازش و خشک کردن، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نکته حائز اهمیت در سایانوتایپ، فرمول‌بندی و ترکیب مواد حساس‌کننده است که به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های این نوع چاپ محسوب می‌گردد. چالش دیگر این فناوری برای افراد و هنرمندانی که از آن بهره‌ می‌برند، آسیب‌پذیری و پایین آمدن کیفیت چاپ به دلیل قلیایی‌شدن در اثر کاربرد برخی مواد است که مورد بحث قرار گرفته است.