پهنهبندی زمانی - مکانی اقلیم بارش ایران و انتخاب ایستگاههای شاخص با روشهای آماری چند متغیره
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
doi
چکیده
در این مطالعه، جهت پهنهبندی نواحی بارش کشور، از اطلاعات 31 ایستگاه هواشناسی همدید در دوره آماری 2010-1987 استفاده شد. برای این منظور، دادههای هر ماه استاندارد شده و در ماتریس با ابعاد (n*m) که در آن n تعداد ایستگاهها (31) و m تعداد ماهها (12) است، نوشته شدند. تجزیه به مولفههای اصلی (PCA) روی ماتریس مذکور انجام شد. با توجه به معیار دارا بودن مقدار ویژه بالای یک، مولفههای اصلی انتخاب شدند. آنگاه مقادیر امتیازات مولفههای اصلی (PCS) برای مولفههای منتخب محاسبه شد. این مقادیر، بهعنوان ورودی روش تجزیه خوشهای با روش وارد استفاده شد. آنگاه با توجه به نمودار خوشهای، اقلیمهای بارش کشور تشخیص داده شدند. برای پاسخ به این سوال که کدام ایستگاهها میتوانند بهعنوان نماینده اقلیم بارش هر منطقه باشند، از روش پروکراستس (PA) استفاده شد. افزون بر این، از همین روش برای انتخاب ماههایی که بارش آنها معرف بارندگی در کل سال است، استفاده شد. نتایج نشان داد که سه مولفه اصلی اول، 97 درصد واریانس کل دادهها را توجیه میکند. براساس مولفههای منتخب، در کل کشور، شش ناحیه بارشی متمایز تشخیص داده شد. همچنین روش PA نشان داد که بارش ماههای مه، اوت و دسامبر، تقریبا کل اطلاعات بارش سالانه را دربر دارند. همچنین معلوم شد که هفت ایستگاه واقع در نقاط مختلف کشور شامل زاهدان، تهران، ارومیه، ایلام، یاسوج، گرگان و رشت میتوانند بهعنوان ایستگاههای شاخص در نظر گرفته شوند. این ایستگاهها %87 واریانس کل دادههای ایستگاههای کشور را دربر داشتند.