اندیشه شایگان متقدم: از گفتمان اصالت شرقی تا غرب‌شناسی انتقادی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
10.30479/wp.2024.20175.1068
چکیده

داریوش شایگان از معدود اندیشوران معاصر ایران است که طی پنج دهه کوشش فکری، به طرح مباحث غرب‌شناسی فلسفی و تطبیقی پرداخته است. او از سویی، در مقابل تجددستیزان و طرفداران نسبیت فرهنگ‌ها، موضع گرفته و در مقام فردی شرقی و جهان سومی که خطر از دست رفتن ارزش‌های روشنگری را در تجربة زیستة خود آزموده، مدافع نظم تمدنی‌ـ‌اجتماعی و دستاوردهای مدرنیته است، و از سوی دیگر، به‌دلیل تشخیص فقدان معنا و روح در کالبد تجربة تجدد غربی، در تکاپوست میان این مراتب در الگوی انسان سیاره‌ای مورد نظر خود، جمع و آشتی برقرار کند. برخی رویکردها ادوار مختلف فکری وی را به سه دوره، و بعضی به پنج دوره تقسیم کرده‌اند. این مقاله با مبنا قرار دادن شایگان متقدم (دورة فکری مابین دهة چهل تا اواخر دهة پنجاه هجری شمسی)، و شایگان متأخر (دورة فکری مابین دهة شصت تا نود هجری شمسی)، درون‌مایه‌های اصلی غرب‌شناسی فلسفی‌ـ‌تطبیقی شایگان متقدم را بررسی و تبیین می‌کند.