نقش عامل ارتباط (گفتگوی گروهی) در حفظ منابع طبیعی عمومی و ارائه توصیههای سیاستی برای تحقق سیاستهای کلی محیطزیست و منابع طبیعی: مطالعه آزمایشگاهی
نویسندگان
1 استادیار، گروه اقتصاد و سیستمها، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران،
2 دانشیار، گروه اقتصاد و سیستمها، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران،
3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامهریزی، تهران، ایران،
doi
10.22034/es.2025.499258.1830چکیده
با عنایت به رویکرد جامع کشور در خصوص حفاظت، توسعه و بهرهبرداری پایدار از منابع طبیعی عمومی در سیاستهای کلی محیطزیست و منابع طبیعی، مطالعه حاضر بر مسئله نقش گفتگوی گروهی (ارتباط) بر حفظ منابع طبیعی عمومی متمرکز شده است. استفادهکنندگان از منابع طبیعی مشترک (عمومی) یا بهطورکلی منابع استخر مشترک مانند افراد در یک بازی معمای زندانی، دارای تعارض بین نفع شخصی و نفع جمعی میباشند. این مسئله ناشی از وجود پدیده سواری مجانی و اثرهای خارجی منفی است و به همین دلایل راهبرد افراد عدم همکاری است (راهبرد غالب)؛ بنابراین طبق نظریه، تخریب منابع طبیعی مشترک امری اجتنابناپذیر و قابلانتظار است. در این پژوهش پدیده فاجعه مشاعات توسط یک بازی معمای زندانی شبیهسازی خواهد شد. سپس در قالب یک مطالعه آزمایشگاهی به این مسئله پرداخته میشود که آیا اضافه کردن امکان گفتگو و ارتباط بین آزمودنیها در بازی موجب تغییر رفتار آنها در جهت همکاری بیشتر و در نتیجه تخریب کمتر منابع طبیعی مشترک خواهد شد یا خیر؟ طراحی بازی منبع طبیعی مشترک (نوعی بازی معمای زندانی) توسط نرمافزار Otree صورت پذیرفته است. گردآوری دادههای مقاله حاضر از طریق اجرای یک آزمایشگاه برخط اقتصادی و همچنین تکمیل پرسشنامه برخط توسط 104 آزمودنی از دانشجویان دانشگاههای مختلف کشور (اکثراً دانشگاههای شهر تهران) انجام شده است. برای تحلیل نتایج و یافتههای مقاله نیز از روش رگرسیون حداقل مربعات معمولی استفاده شده است. اصلیترین یافته این مقاله حاکی از این است که ارتباط و گفتگوی بین آزمودنیها میتواند موجب افزایش همکاری و کاهش تخریب منابع طبیعی مشترک گردد.
