بررسی دقت معادلات زهکشی متداول در تعیین فاصله زهکشهای زیرزمینی در منطقه مغان
نویسندگان
1 استاد گروه مهندسی آب دانشگاه تبریز
2 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)
3 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی دانشگاه ارومیه
doi
چکیده
در شرایط اقلیمی با بارندگی ناچیز و تبخیر زیاد ایران، اعمال آبیاری با مدیریت نامناسب باعث شوری و ماندابی شدن قسمت وسیعی از اراضی کشور شده است. با توجه به اهمیت تحقیقات در موضوع زهکشی و وجود 20 هزار هکتار اراضی زهدار در منطقه مغان، این پژوهش بهمنظور دستیابی به روابط و فرمولهای مناسب تعیین فاصله زهکشهای زیرزمینی در مزرعه آزمایشی بهوسعت حدود 18 هکتار در قطعه 807 بخش 3 مجتمع کشت و صنعت مغان به اجرا درآمده است. سه سیستم زهکشی شامل فاصلههای 50، 100 و 150 متری بین لولههای زهکشها با طول 200 متر در مزرعه آزمایشی موردنظر پیاده و اجرا شد و با انجام عملیات آبیاری، نسبت به اندازهگیری دادههای سطح ایستابی و دبی خروجی زهکشها اقدام گردید. مقایسه روشهای تعیین فاصله لولههای زهکش زیرزمینی نشان داد که بهترتیب فرمولهای حماد با 3 درصد، باور و وانشیلفگارد با 6 درصد و وانشیلفگارد با 7 درصد متوسط انحراف از فاصله واقعی زهکشهای زیرزمینی بهترین دقت را دارا بودند. از بین روشهای معمول تعیین فاصله زهکشهای زیرزمینی، بهترتیب استفاده از روشهای باور و وانشیلفگارد، دام، گلوور و وانشیلفگارد در این منطقه توصیه میشود. دقت این چهار فرمول در تعیین فاصله زهکشهای زیرزمینی تفاوت قابل توجهی با یکدیگر نشان نداد. اگرچه عملکرد زهکشهای 50 و 150 متری تقریبا یکسان بود با این وجود برای افزایش درجه اطمینان کنترل سطح ایستابی توسط زهکشها، توصیه میگردد فاصله زهکشها در بیشترین حالت 100 متر درنظر گرفته شود.