مکان‌یابی پناهگاه‌های چند منظوره شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (نمونه مطالعاتی: شهر بجنورد)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری دانشگاه هنر تهران

2 استادیار، گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی شهری دانشگاه شهیدبهشتی

4 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی منطقه ای دانشگاه علم و صنعت

doi
چکیده

به دلیل موقعیت راهبردی ایران و وضعیت سیاسی حاکم در غرب،  مخاطرات انسانی از قبیل تهاجمات نظامی همواره مرزهای جهموری اسلامی ایران را مورد تهدید قرار می‌دهد. با علم به این موضوع و تهدیدات پیاپی صورت گرفته توسط غرب و البته بر اساس تجربیات حاصل از تاریخ چهل ساله انقلاب اسلامی (حمله به شهر‌ها و غیرنظامیان) می‌توان به ضروری بودن اجرای اصول پدافند غیر‌عامل در تمامی ابعاد پی برد تا در صورت هرگونه خطر احتمالی،آمادگی واکنش سریع در برابر آن را داشت و خسارات جانی و مالی را به حداقل رساند. با رشد شهرنشینی و گسترش شهرها، شهرها در برابر حوادث و سوانح آسیب‌پذیرتر شده‌اند. هدف این پژوهش مکان‌یابی و احداث پناهگاه‌های چند منظوره شهری در سطح شهر بجنورد به منظور کاهش تلفات انسانی می‌باشد. این پژوهش از نوع توصیفی _ تحلیلی می‌باشد که با استفاده از اسناد و منابع کتابخانه‌ای به تبیین مفاهیم و استخراج معیارهای لازم جهت مکان‌یابی پرداخته شده است سپس به منظور مکان‌یابی پناهگاه‌های چند منظوره شهری با استفاده از الگو AHP اولویت‌بندی شاخص‌ها انجام گرفته و با استفاده از نرم‌افزار GIS به کمک تابع Weighted Overlay برای هر معیار نقشه مرتبط خروجی گرفته شده است و با همپوشانی نقشه‌های مختلف، به ۳ پناهگاه چند منظوره شهری برای شهر بجنورد دست یافته‌ایم. نتایج به‌دست آمده حکایت از آن دارد که به‌ترتیب میدان شهید (6079/0)، مصلی نماز جمعه (3406/0) به‌عنوان مناسب‌ترین پناهگاه جهت استقرار در مواقع اضطراری می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد. همچنین لازم به‌ذکر است که پارک شهر (0456/0) (در صورت کمبود جا در دو مکان دیگر) می‌تواند به‌عنوان مکانی رزرو مورد استفاده قرار بگیرد.