رهیافت زندگی اخلاقی در فلسفة ایمانوئل لویناس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه اخلاق، الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.30479/wp.2023.18858.1043چکیده
ایمانوئل لویناس را یکی از مهمترین فیلسوفان عصر جدید میشمارند. اهمیت فلسفة او بیشتر در اخلاق نمایان میشود. فلسفة اخلاق لویناس بر محور «دیگری» میچرخد. در ساختار فلسفة اخلاق وی سوژهمحوری از اولویت خارج میشود و دیگری اولویت پیدا میکند. دیگری برای لویناس یک انسان منفعل نیست، بلکه انسانی فعال است که چهرة او بر پیامها و فرامین اخلاقی دلالت میکند و سوژه نیز با دریافت این پیامها و فرامین اخلاقی، در خود احساس وظیفه میکند که خود را در برابر دیگری پاسخگو و مسئولیتپذیر بداند. استمرار این پاسخگویی و مسئولیتپذیری به زندگی اخلاقی منتهی میشود. اما مسئله این است که رهیافت زندگی اخلاقی در ساختار فلسفة اخلاق لویناس بر چه مبنایی استوار است؟ به تعبیر دیگرک مؤلفههای یک زندگی اخلاقی در ساختار فلسفة اخلاق لویناس کداماند؟ لویناس بر این باور است که سوژه هنگام مواجهه با چهرة دیگری، میل و کششی درونی نسبت به دیگری پیدا میکند. این میل و کشش درونی نسبت به دیگری که از میل سوژه به نامتناهی و کمال سرچشمه میگیرد، یک میل بنیادین و متافیزیکی است و به رابطه و تعامل اخلاقی سوژه با دیگری و در نهایت، به زندگی اخلاقی منجر میشود. سوژه در درون زندگی اخلاقی، هویت حقیقی خود را که یک هویت اخلاقی است، پیدا میکند و با پرورش استعدادهای اخلاقی خود، در مسیر نامتناهی شدن و دستیابی به کمالات گام بر میدارد.
