نقش ساختار شبکه معابر شهری در شکل گیری فضاهای بی دفاع شهری نمونه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

2 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

doi
چکیده

اگر فضا عنصری مهم در ایجاد رویدادهای اجتماعی در بستر شهر قلمداد شود پس نوع کنارهم قرارگیری فضاها با یکدیگر و خوانش آن می‌تواند درک بهتری از ساختار فضایی یک محدوده اعم از شهر، محله، واحد همسایگی و امثال آن به ما ارائه دهد. الگوهای اتصال فضاها با یکدیگر، انسجام فضایی حاصل از آن‌ها و میزان عمیق بودنشان همگی در یک کلیت به ما حق انتخاب برای عبور از یک فضا را می­دهد و نیز  به ما یادآور می­شود که شبکه معابر جزئی از زیرساخت­های ماندگار شهر است که به نحوی نوع تعاملات، شکل آن‌ها و رفتارهای اجتماعی را فرم­مند می­سازد. بافت­های قدیم شهری جزء میراث تاریخی و فرهنگی شهرها بوده و واجد ارزش زیادی هستند که در این میان با دارا بودن شبکه معابری ارگانیک نوعی آشفتگی را به ذهن متبادر می­شوند. اگرچه دیروز حامل ارزش­های معنایی و هویتی خاص خود بودند اما امروز با دارا بودن ساختمان‌های نیمه­کاره، فضاهای گمشده، کنج­های تاریک، عقب­رفتگی­ها و مانند آن که عمدتاً محصول پیکره­بندی فضاست هر یک به‌سهم خود بستر لازم برای وقوع جرم احتمالی و عدم امنیت روانی کافی و در یک کلام ایجاد فضاهای بی­دفاع شهری را مهیا ساخته است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی است. از مطالعات اسنادی در جهت تدوین مبانی نظری و نیز  نرم‌افزارهای دپس مپ و جی آی اس و مشاهدات میدانی در راستای تحلیل استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است ‌که با اصلاح هندسی برخی محورها (از جمله استخوان­بندی اصلی بافت) و دیگر معابر ارگانیک، جانمایی کاربری­هایی که موجبات سرزندگی هر چه بیشتر محله را فراهم آورد و ایجاد دسترسی­های کارآمد که قابلیت حرکتی را نیز افزایش دهد می­توان امید داشت محله قطارچیان از ورطه نابودی رهانیده شود.