طراحی سامانه‌ خبره جهت هوشمند‌سازی مدیریت بحران ناشی از زلزله در شهر تهران

نویسندگان

1 دانشگاه جامع امام حسین(ع)

2 دانشکده فناوری اطلاعات و ارتباطات

3 دانشکده پدافند غیر عامل

doi
چکیده

زلزله یکی از خطرات مهمی است که زندگی مردم در شهر تهران را تهدید می‌کند. ازاین‌رو، باید در جهت پیشگیری و اقدامات تأمینی لازم پس از وقوع این رخداد طبیعی بهترین تصمیمات توسط مدیریت شهری گرفته شود. با توجه به اثرات روانی زمان بحران در تصمیم‌گیری مدیران، لزوماً باید مکانیسمی طرح شود تا بتواند فارغ از اثرات بحران، موقعیت شهری را تحلیل کرده و پیشنهاد‌های لازم را برای مدیرت بحران ارائه دهد. شهر تهران دارای 22 منطقه است که بر روی 13 گسل قرار دارند. به همین دلیل در این مقاله سامانه‌ خبره‏ای طراحی و ارائه می‌شود که با استفاده از الگوی فرآیندی که در آن شاخص‏های مهم شهری متغیر‏های شناسایی زلزله که به‌وسیله مرکز لرزه‌نگاری به سامانه‌ خبره وارد می‌شود؛ طرح اقدام لازم را به مراکز ایمنی مربوط به هر یک از مناطق بیست و دو گانه شهر تهران و مراکز معین آن‏ها ارائه دهد. این طرح بهترین اقدامات هر منطقه در صورت وقوع زلزله با توجه به شاخص‏های آن منطقه را پیشنهاد می‌دهد. هدف این مقاله ارائه سامانه‌ خبره‌ای جهت هوشمند سازی مدیریت بحران در راستای به حداقل رساندن خسارت وارد به کلان‌شهر تهران در صورت وقوع زلزله است. به این منظور با استفاده از شاخص‌ها به‌عنوان پایگاه دانش و ورودی‌های سامانه‌ شامل شدت، محل و یا زمان وقوع زلزله با استفاده از سامانه‌ خبره این کار انجام می‌شود. در پایان با رخ دادن زلزله فرضی در منطقه اُزگُل در منطقه 1 تهران، روش ارائه‌شده با پیاده‌سازی پیش‌نمایش برنامه با دو روش مرکالی و ریشتر مورد ارزیابی و مقایسه قرار داده شد. نتایج نشان می‌دهد به دلیل مؤثر بودن عوامل مختلف درروش ارائه شده در این مقاله نسبت به دو روش ریشتر و مرکالی اقدامات تأمینی پیش‌بینی‌شده در برابر زلزله موردنظر دقیق‌تر است.