افزایش شفافیت و عدالت مالیاتی از طریق ترکیب فناوریهای بلاکچین و هوش مصنوعی در نظام مالیاتی هوشمند
نویسندگان
1 استاد، گروه آموزشی اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
چکیده
نظامهای مالیاتی سنتی با چالشهایی مانند فرار مالیاتی، عدم شفافیت و ناکارایی در فرآیندهای وصول مواجه بودهاند. این پژوهش با ارائه یک چارچوب نوآورانه به نام TAF (ترکیب فناوریهای بلاکچین و هوش مصنوعی)، راهکاری برای تحول دیجیتال نظام مالیاتی ایران ارائه میدهد. در این مطالعه، با تحلیل تجربیات موفق جهانی (مانند استونی و سنگاپور) و مطالعات موردی داخلی (طرح صورتحساب الکترونیکی)، اثربخشی فناوریهای نوین در افزایش شفافیت و عدالت مالیاتی بررسی شده است. چارچوب پیشنهادی در سه لایه فنی (ثبت غیرمتمرکز تراکنشها با بلاکچین، تشخیص ناهنجاریها با الگوریتمهای هوش مصنوعی، و پلتفرم کاربردی برای مودیان) و یک لایه حاکمیتی طراحی گردید. یافتهها نشان میدهد که پیادهسازی این مدل میتواند تا ۳۵٪ فرار مالیاتی را طی سه سال کاهش دهد و زمان پردازش اظهارنامهها را تا ۷۰٪ کاهش دهد. همچنین مطالعه موردی در استان تهران نشان داد که درآمد مالیاتی ۱۸٪ افزایش خواهد یافت. این نتایج نشان میدهد که ترکیب فناوریهای نوین، نهتنها یک ضرورت فنی، بلکه گامی اساسی به سوی تحقق عدالت مالیاتی و ارتقاء حکمرانی دیجیتال در ایران است.
