انگیزهها و فرصتهای برنامهریزی مالیاتی و اجتناب مالیاتی: شواهدی از شرکتهای تولیدی ایران
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، موسسه آموزش عالی آیندگان، تنکابن، ایران.
2 دانشیار گروه حسابداری، موسسه آموزش عالی آیندگان، تنکابن، ایران.
doi
چکیده
هدف این مطالعه بررسی تأثیر انگیزهها و فرصتهای برنامهریزی مالیاتی بر اجتناب مالیاتی است. جهت آزمون فرضیه از رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شد. جامعه آماری 79 شرکتهای تولیدی پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1391-1402 بوده است (948 مشاهده سال-شرکت). برای محاسبه انگیزههای برنامهریزی مالیاتی از دو شاخص محدویت مالی کاپلان و زینگالس و ورشکستگی آلتمن استفاده شد. یافتههای نشان میدهد که بین فرصتهای برنامهریزی مالیاتی و اجتناب مالیاتی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد، به این معنا که شرکتهایی که فرصتهای بیشتری برای برنامهریزی مالیاتی دارند، بیشتر به سمت اجتناب مالیاتی گرایش پیدا میکنند. همچنین بین انگیزههای برنامهریزی مالیاتی (در هر دو شاخص) و اجتناب مالیاتی رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد که بیانگر آن است که انگیزههای مدیران برای برنامهریزی مالیاتی میتواند سطح اجتناب مالیاتی را افزایش دهد. علاوه بر این، اثر تعاملی انگیزهها و فرصتهای برنامهریزی مالیاتی نیز در این شرایط دارای رابطهای مثبت و معنادار با اجتناب مالیاتی است. همچنین نتایج آزمون اضافی نتایج این پژوهش نشان داد مالیکت نهادی اثر منفی بر اجتناب مالیاتی دارد و رابطه بین فرصتهای برنامهریزی مالیاتی و اجتناب مالیاتی را تعدیل میکند. این نتایج میتواند به سیاستگذاران کلان مالیاتی کمک کند تا درک بهتری از تأثیر متغیرهای مختلف بر رفتار اجتناب مالیاتی داشته باشند و تصمیمات بهتری در این حوزه اتخاذ نمایند.
