اثرات اسموپرایمینگ بذر در دماهای مختلف، بر سبزشدن، رشد گیاهچه و درصد اسانس مرزه خوزستانی (Satureja Khuzestanica Jamzad) تحت تنش خشکی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان
doi
چکیده
گونههای متعددی از جنس مرزه (Satureja) در مناطق مختلف ایران رویش دارند. در بخشهای زیادی از کشور، تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل نامساعد برای استقرار و رشد گیاهان محسوب میشود. جوانهزنی و سبز شدن در اغلب گیاهان تحت تاثیر تنشهای محیطی از جمله خشکی قرار گرفته و دچار اختلال میشود. یکی از راههای بهبود قدرت بذر و گیاهچه برای مقابله با شرایط تنش، پرایم کردن بذر بایکی از روشهای پرایمینگ و متناسب با تنش مربوطه است. این تحقیق بهمنظور بررسی تاثیر هیدرو و اسموپرایمینگ در دماهای مختلف برای بهبود نمود بذر و گیاهچه مرزه خوزستانی تحت تنش خشکی، انجام شد. آزمایش گلخانهای و بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار و سه فاکتور اجرا شد. فاکتور اول شامل دو سطح تنش خشکی ( 25% و 50% ظرفیت زراعی) به همراه شاهد ( 75% ظرفیت زراعی)، فاکتور دوم، سه سطح پرایمینگ (صفر،4- و8- بار با استفاده از PEG6000)) و فاکتور سوم شامل دو سطح دمای پرایمینگ (15 و 25 درجه سانتیگراد) بود. با افزایش سطح تنش خشکی، صفاتی نظیر درصد و سرعت، وزن تر و خشک گیاهچه، طول گیاهچه، شاخص بنیه و شاخص سطح برگ کاهش یافت اما درصد اسانس و طول ریشه افزایش یافت. اثر متقابل تنش خشکی و پتانسیل اسمزی محلول پرایمینگ بر درصد و سرعت سبز شدن و شاخص بنیه معنیدار بود و همچنین اثر متقابل دمای پرایمینگ و پتانسیل اسمزی محلول پرایمینگ نیز بر صفات درصد و سرعت سبز شدن، شاخص بنیه و وزن خشک بخش هوایی معنیدار بود. تیمار هیدروپرایمینگ در دمای °15 درجه سانتیگراد بیشترین اثر مثبت را بر درصد و سرعت سبز شدن، وزن خشک و تر گیاهچه، طول گیاهچه و ریشه، شاخص سطح برگ و شاخص بنیه داشت. در کل اثر مثبت پرایمینگ برشاخصهای کیفی بذر در حالتی که بذرها در دمای پایینتر (° 15 درجه سانتیگراد) پرایم شده بودند بارزتر بود.