اثر روند تحمل به خشکیدگی بر جوانه‌زنی و قدرت بذر ذرت (Zea mays L.)هیبرید

نویسندگان

1 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال

2 استادیار پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

3 دانش آموخته دکتری زراعت دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 دانشیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دکتری زراعت

doi
چکیده

به منظور بررسی روند نمو و تحمل به خشکیدگی و اثر آن  بر کیفیت بذر ذرت هیبرید، لاین­های والدینی در سال 92 در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار و پنج تاریخ کاشت در کرج کشت شدند. هر هفته نمونه­برداری از بلال لاین مادری (B73) انجام شد. نمونه بذرهای هیبرید به دو صورت تازه و خشک شده (در هوای آزاد)تحتارزیابی­هایروند رشد و نمو بذر و نیز تغییرات جوانه­زنی و قدرت بذر قرار گرفتند. اثر تاریخ کاشت بر درصد نهایی گیاهچه عادی، متوسط زمان جوانه­زنی و طول گیاهچه آزمون جوانه­زنی استاندارد معنی­دار بود. در مجموع ، تاریخ کشت چهارم بطور معنی­داری درصد گیاهچه عادی و قدرت بذر بالاتری داشت. دامنه سرعت پر شدن بذر (از 3/7 الی 9/2 میلی­گرم در روز) و سرعت کاهش رطوبت (از 0/63 تا 1/06 درصد درروز) در تاریخ­های مختلف کشت متفاوت بود. بذرهای در حال نمو که خشک شده بودند خیلی زودتر (30-20 روز بعد از گرده­ افشانی) نسبت به بذرهای تازه (50-30 روز بعد از گرده­ افشانی)، تحمل به خشکیدگی و جوانه­ زنی را شروع کردند و زودتر (60-30 روز بعد از گرده­ افشانی) از بذرهای تازه  نیز به حداکثر درصد گیاهچه­ های عادی و اتمام تحمل به خشکیدگی در تمام بذرها رسیدند. در تاریخ کشت سوم و چهارم، با توجه به مواجه نشدن مراحل اولیه نمو با تنش گرمایی اوایل مرداد و در نتیجه شروع فرآیند خشکیدگی در دمای خنک­ تر، تحمل خشکیدگی در تمام بذرها سریع­تر به پایان رسید و  بذرهای خشک شده، خیلی زودتر به حداکثر درصد گیاهچه عادی رسیدند. ارزیابی روند تغییرات متوسط زمان جوانه­ زنی (MGT) و طول گیاهچه به عنوان شاخص­های دیگر کیفیت بذر نشان داد بذرهای خشک شده پس از شروع جوانه­ زنی،نسبت به بذرهای تازه، خیلی سریع­تر به حداکثر سرعت جوانه­ زنی و طول گیاهچه­ رسیدند و تغییرات این دو شاخص، روندی مشابه تغییرات درصد گیاهچه­ های عادی داشته است. با توجه به موارد فوق می­توان نتیجه گرفت که تنظیم تاریخ کاشت واجتناب از برخورد مراحل آغازین نمو با دمای بالاتر از 35 درجه سانتی­گراد موجب توسعه سریع تحمل به خشکیدگی به تمام بذرها و ارتقای کیفیت بذر می­شود.