اثر تیمارهای مختلف رفع خواب بذر جهت القا رویش و بنیه بذور در جمعیت های 4 گونه دارویی جنس مرزه Satureja spp

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تاکستان

2 دانشیار، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، گروه بانک ژن منابع طبیعی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 استاد، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، بخش مرتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

4 استاد، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر- کرج، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
چکیده

بذر هشت جمعیت از 4 گونه دارویی مرزه سهندی(Satureja sahendica) مرزه بختیاری(، S.bachtiarica) مرزه خوزستانی (S.khuzistanica) و مرزه خوراکی(S.hortensis ) در قالب آزمایش فاکتوریل در معرض 5 تیمار سرمادهی، پس رسی، خراش دهی شیمیایی (الکل 70 درصد)، خراش دهی مکانیکی (کاغذ سمباده) و آب مقطر (شاهد) قرار گرفتند.  طرح آزمایش گلخانه‌ای  بصورت  کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط دمایی °C5±25 و نور 10000 لوکس در طول روز و (°C12-5) در شب،  در موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور سال 1388-1389 انجام شد. ویژه‌گی‌های رویش بذر شامل درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه‌چه و ساقه چه، طول گیاه‌چه، وزن تر خشک، شاخص بنیه اندازه گیری شد. مقایسه میانگین خصوصیات رویش بذر بین 4 گونه نشان داد که درصد و سرعت جوانه زنی و شاخص بنیه مرزه خوزستانی از سه گونه دیگر بیشتر بود. مقایسه میانگین بین هشت جمعیت در 4 گونه مرزه نشان داد که جمعیت مرزه خوزستانی از مرزه خوزستانی(S.khuzistanica ) و جمعیت مرزه خوراکی با منشا خوزستان  (S.hortensis)دارای درصد، سرعت جوانه‌زنی و شاخص بنیه بیشتری نسبت به سایر جمعیت‌ها بودند. شاخص‌های جوانه زنی و بنیه بذر در جمعیت‌ مرزه خوزستانی با خراش دهی فیزیکی (کاغذ سمباده و الکل) نسبت به سایر تیمارها بیشتر بود و مشخص شد که خواب بذر این جمعیت به روش خراش‌دهی بر طرف می شود. خصوصیات مرتبط با جوانه‌زنی نظیر شاخص بنیه، وزن تر و خشک گیاهچه در دو جمعیت لرستان و قزوین به ترتیب از  دو گونه مرزه خوزستانی(‌ .khuzistanica S) و مرزه سهندی( .sahendica S) با تیمار پس‌رسی و سرما بیشتر از سایر تیمارها بهبود یافت.