بررسی و نقد شواهد گاهانی در منع قربانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

4 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

5 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، پردیس فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jrr.2024.444481.2166
چکیده

با رواج پژوهش‌های اوستایی و ترجمه‌های مستشرقان از گاهان، این باور قوت گرفت که زرتشت با هرگونه قربانی حیوانی مخالف بوده است و اگر در متن‌های پساگاهانی نشانی از قربانی وجود دارد، درحقیقت بازگشت به همان باورهای عصر کافرکیشی است. زرتشتیان تحت تأثیر این برداشت به مخالفت با سنت دیرین قربانی پرداختند؛ اما کسانی با این برداشت از گاهان مخالف‌اند و به اشکال‌های قراین ظنی مخالفت زرتشت با قربانی اشاره کرده‌اند. با این حال تاکنون شواهد گاهانی آنچنان‌که باید مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته است. این پژوهش با هدف روشن‌شدن مسئله جواز یا عدم جواز قربانی در آیین زرتشتی، به بررسی شواهد گاهانی می‌پردازد و می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که از نظر زرتشت قربانی حیوانی چه حکمی دارد و آیا شرایط زمانی و مکانی در این حکم تأثیرگذار بوده است یا نه؟ پژوهش حاضر با استفاده از تحلیل‌های زبان‌شناسی و با مطالعه کتابخانه‌ای سامان یافته است. با توجه به یافته‌های این پژوهش، تحلیل بندهای مورد بحث به دلیل ابهام‌های دستوری و واژگانی با اشکال‌های جدی مواجه است و شاهد آن ترجمه و تفسیرهای متفاوت اوستاپژوهان است. همچنین این امکان وجود دارد که ممنوع‌بودن قربانی برآمده از شرایط زمانی و مکانی زرتشت باشد و نه حکمی کلی برای همه زمان‌ها و مکان‌ها.