مطالعه آزمایشگاهی ضریب دبی در سرریز- دریچه منشوری
نویسندگان
1 2- استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
2 1- استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
3 3- دانشجوی سابق کارشناسی ارشد سازههای آبی، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
doi
چکیده
سرریز و دریچه بهعلت داشتن روابط نسبتاً ساده و دقیق در اندازهگیری جریان و قابلیت آنها در کنترل سطح آب، کاربرد فراوانی در سامانههای آبیاری دارند. همواره آب جاری در مسیر رودخانه و کانال دارای ذرات رسوبی معلق و مواد شناور میباشد. در این شرایط میتوان این دو سازه را با هم ترکیب نمود و سامانه متمرکزی بهنام سرریز- دریچه تشکیل داد که امکان انتقال مواد رسوبی از زیر دریچه و مواد شناور از روی سرریز فراهم شود. در این تحقیق ضریب دبی سازه ترکیبی سرریز- دریچه منشوری تحت شرایط جریان آزاد با بازشدگیهای مختلف دریچه و دبیهای جریان مطالعه شد. تغییرات ضریب دبی سرریز- دریچه منشوری در زاویههای مختلف سطوح منشور شامل ᵒ60 به ᵒ60 (منشوری متقارن)، ᵒ45 به ᵒ75 (منشوری بالا) و ᵒ75 به ᵒ45 (منشوری پایین) بررسی شد. نتایج نشان داد بهازای افزایش پارامترهای ، و ، ضریب دبی روند افزایشی دارد. مقایسه نتایج سرریز- دریچه منشوری با زاویههای سطوح مختلف نشان داد ضریب دبی سرریز- دریچه منشوری پایین نسبت به سایر مدلها در شرایط هیدرولیکی مختلف، بیشتر میباشد. مقدار ضریب دبی سرریز- دریچه منشوری متقارن بیشتر از ضریب دبی سرریز- دریچه منشوری بالا بهدست آمد. علت این امر میتواند ناشی از انقباض شدید جریان عبوری زیر دریچه و افزایش مقدار تلفات موضعی باشد. برای انواع سرریز- دریچهها روابط خطی چندمتغیره ارایه شد که دارای دقت خوبی بودند. مقایسه نتایج این تحقیق با سایر محققان نشان داد ضریب دبی جریان سرریز- دریچه منشوری نسبت به انواع دیگر سرریز- دریچهها در محدوده پارامترهای آزمایش بیشتر است.