مقایسه اثربخشی درمان شناختی - رفتاری و هیپنوتراپی بر استرس ادراک‌شده زنان یائسه مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر

نویسندگان

1 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30473/hpj.2026.74876.6265
چکیده

مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی مقایسه اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و هیپنوتراپی بر استرس ادراک شده زنان یائسه مبتلا به سندرم روده تحریک­پذیر بود.روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش­آزمون و پس­آزمون با گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری 2 ماهه بود. جامعه آماری پژوهش کلیه زنان یائسه مبتلا به سندرم روده تحریک­پذیر مراجعه کننده به کیلینک‌های گوارش شهر تهران در زمستان سال 1403 بودند. تعداد 45 زن به صورت تصادفی ساده در 3 گروه شناختی-رفتاری (15 زن)، هیپنوتراپی (15 زن) و گروه کنترل (15 زن) قرار گرفتند. سپس گروه‌­ آزمایش اول تحت 8 جلسه 90 دقیقه­ای درمان شناختی-رفتاری و گروه آزمایش دوم 8 جلسه 90 دقیقه­ای هیپنوتراپی قرار گرفتند. از مقیاس استرس ادراک شده (PSC) کوهن و همکاران (1983) به منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر و آزمون تعقیبی بن­فرونی برای تحلیل داده­ها استفاده شد. نرم افزار تحلیل داده­ها SPSS نسخه 29 بود.یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله مذکور در مرحله پس‌آزمون و پیگیری اثربخشی معناداری بر استرس ادراک شده داشته است (05/0>P). همچنین نتایج آزمون تعقیبی نشان داد که درمان شناختی-رفتاری اثربخشی بیشتری نسبت به هیپنوتراپی بر کاهش استرس ادراک شده دارد (05/0>P).نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، می‏توان گفت که درمان شناختی-رفتاری و هیپنوتراپی می‏توانند به عنوان شیوه‏های درمانی مناسب برای کاهش استرس ادراک شده در زنان یائسه مبتلا به سندرم روده تحریک­پذیر در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی به کار برده شوند و تقدم استفاده در کاهش استرس ادراک شده زنان یائسه مبتلا به سندرم روده تحریک‏پذیر با درمان شناختی-رفتاری است