مدل‌یابی آمادگی و اشتیاق به درمان براساس ذهن‌آگاهی با نقش میانجی تمرکززدایی و احساس حقارت در افراد وابسته به مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 (نویسنده مسئول)، دانشیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.30473/hpj.2026.74371.6235
چکیده

مقدمه: اشتیاق و آمادگی برای تغییر اولین گام‌های حیاتی در پیشگیری از بازگشت به وابستگی به مواد است. بنابراین، بررسی آن برای مداخلات درمانی موثر ضروری است. از این رو، هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش میانجی تمرکززدایی و احساس حقارت در رابطه بین ذهن‌آگاهی با اشتیاق و آمادگی به درمان در افراد وابسته به مواد تحت درمان نگهدارنده با متادون بود.روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. از میان بیماران وابسته به مواد تحت درمان با متادون مراجعه‌کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر شاهرود در سال 1403 با توجه به ملاک‌های ورود و خروج، 312 نفر به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل مقیاس مراحل آمادگی برای تغییر و اشتیاق درمان میلر و تونیگان (1997)، پرسشنامه پنج وجهی ذهن آگاهی بائر و همکاران (2006)، پرسشنامه تجربه‌ها فرسکو و همکاران (2007) و پرسشنامه تلاش برای اجتناب از حقارت گیلبرت و همکاران (2007) بود. به منظور تحلیل مدل پژوهش از مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که ذهن‌آگاهی بر اشتیاق و آمادگی به درمان اثر مستقیم و معناداری دارد (001/0>P و 276/0β =). همچنین، اثر مستقیم ذهن‌آگاهی بر تمرکززدایی  (416/0β =) و اجتناب از حقارت (468/0β =) به صورت مثبت و اثر تمرکززدایی (237/0β =) و اجتناب از حقارت (403/0β =) بر اشتیاق و آمادگی به درمان نیز به صورت مثبت در سطح (001/0>P) معنادار شدند و تمرکززدایی و احساس حقارت در رابطه ذهن آگاهی و اشتیاق و آمادگی به درمان نقش واسطه‌ای دارد (001/0>P و 287/0β =). در مجموع نتایج نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار بود.نتیجه‌گیری: این یافته‌ها نشان می‌دهد که افزایش تمرکززدایی، ذهن‌آگاهی و تلاش برای جبران حقارت می‌تواند به طور قابل‌توجهی به افزایش اشتیاق و آمادگی برای تغییر در افراد وابسته به مواد کمک کند.