تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامه مداخلات روانشناختی خانواده محور بر پایه نشاط معنوی بر مدیریت اضطراب و کاهش قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت
نویسندگان
1 دکتری روانشناسی سلامت، پردیس بین المللی کیش، کیش، ایران
2 استاد ممتاز، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران. تهران، ایران
3 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
5 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.30473/hpj.2025.74428.6238چکیده
مقدمه: مطالعۀ حاضر به منظور تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامۀ مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی بر مدیریت اضطراب و کاهش قندخون در بزرگسالان مبتلا به دیابت انجام شد.روش: روش پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری تمامی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بودند که به خانۀ دیابت شهر اردبیل در سال 1403 مراجعه کردند که از این تعداد 40 نفر به روش نمونهگیری دردسترس انتخاب و در دو گروه 20 نفری آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جایگذاری شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامۀ اضطراب صفت ـ حالت (STAI) و تست هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) استفاده شد. گروه آزمایش 8 جلسۀ 75 دقیقهای به صورت گروهی و هفتهای یک جلسه مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی دریافت کردند. تحلیل دادهها با آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و کواریانس تکمتغیره (ANCOVA) با بهرهگیری از نرمافزار آماری SPSS22 صورت گرفت.یافتهها: یافتهها نشان داد که برنامۀ مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی تاثیر معناداری بر کاهش اضطراب (اضطراب صفت- حالت) (01/0>P) و قندخون (01/0>P) در بزرگسالان مبتلا به دیابت داشت.نتیجهگیری: این نتایج نشان داد درمان روانشناختی خانوادهمحور اگر بر پایۀ نشاط معنوی اجرا گردد میتواند بر کاهش اضطراب و استرس و علایم فیزیولوژیک افراد مبتلا به اختلال دیابت تاثیرات بهبودی داشته باشد و از این نظر مشاوران و درمانگران میتوانند از یافتههای پژوهش حاضر در راستای مداخلات بالینی و درمانی استفاده نمایند.