تغییرات زمانی و مکانی تراز آبزیرزمینی دشت قروه و دهگلان و رابطه آن با خشکسالی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه
2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه
3 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه
4 استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
doi
چکیده
در سالهای اخیر پدیده خشکسالی باعث کاهش شدید آبهای سطحی در دشت قروه و دهگلان شده است. این امر موجب افزایش بهرهبرداری از منابع آبزیرزمینی و تشدید افت سطح ایستابی سفرههای این دشت گردیده است. هدف از این پژوهش بررسی واکنش آبهای زیرزمینی دشت قروه و دهگلان نسبت به وقوع خشکسالیها و ترسالیها و نیز میزان همبستگی بین آنهاست. ابتدا مشخصههای خشکسالی هواشناسی و هیدروژئولوژیکی بهترتیب با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) و شاخص منبع آبزیرزمینی (GRI)محاسبه شد. سپس ضریب همبستگی بین شاخص SPI و GRI بدون اعمال تأخیر زمانی و با 1، 3، 6، 9، 12، 15، 18، 21، 24و 48 ماه تأخیر محاسبه شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقادیر ضرایب همبستگی مثبت معنیدار بین SPI-24 وGRI-48 با تأخیر 48 ماهه بوده و در 8/89 درصد از چاههاSPI باGRI با تأخیر 48 ماهه همبستگی مثبت معنیدار داشته است. بنابراین خشکسالی هیدروژئولوژیکی با تأخیر زمانی نسبت به خشکسالی هواشناسی اتفاق افتاده است. برای بررسی وجود و یا عدم وجود روند در تغییرات سطح آبزیرزمینی از آزمون من- کندال استفاده گردید. نتایج نشان داد که در سطح اطمینان 99% در طول دوره آماری مورد مطالعه سطح تراز آب چاههای پیزومتری کاهش یافته است و متوسط کاهش تراز آبزیرزمینی در منطقه 82/0 متر در سال بود. با توجه به نقشههای پهنهبندی، بیشترین روند تغییرات سطح آبزیرزمینی مربوط به بخش مرکزی دشت است که بین 5/1 تا 4/2 متر در سال میباشد.