مدل پارادایمی برانگیزاننده‌های فرهنگی و اجتماعی رفتار پرخطر جنسی در نوجوانان شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مددکاری اجتماعی و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 استاد، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی، گروه مددکاری اجتماعی و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.30473/hpj.2025.71959.6084
چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل و پیامدهای فرهنگی-اجتماعی رفتار پرخطر جنسی در نوجوانان شهر تهران بوده است. روش: روش­ مورداستفاده در این پژوهش از نوع کیفی با راهبرد نظریه زمینه­ای است. مشارکت­کنندگان پژوهش شامل 24 نفر از نوجوانان دارای رفتار پرخطر جنسی در شهر تهران بوده که با استفاده از نمونه­گیری گلوله برفی انتخاب‌شده‌اند. داده­ها با استفاده از روش مصاحبه عمیق جمع­آوری، و به کمک روش­ کدگذاری نظری (باز، محوری و انتخابی) تجزیه‌وتحلیل شده­اند. یافته‌ها: به‌طورکلی در فرآیند تجزیه‌وتحلیل داده­ها، 38 مقوله فرعی و 13 مقوله اصلی خلق شد. یافته­های کلی حاکی از آن است که فقدان هدف و بیش کنترل­گری به‌عنوان شرایط علّی، مهاجرت، فقر ادراک‌شده و فضای مجازی به‌عنوان شرایط زمینه­ای، برچسب خوردن و محدودیت‌های دینی و فرهنگی به‌عنوان شرایط مداخله­گر در بروز رفتار پرخطر جنسی استخراج شدند. جست­وجوی مکان امن و خلوت و تلاش برای صمیمت زیاد با دوستان به‌عنوان راهبردهای به‌کاررفته شده توسط نوجوانان و نگرانی از گیر افتادن توسط پلیس، ترس از برخوردها و تنبیه‌های شدید خانواده و نگرانی از افشا نیز به‌عنوان پیامدهای این نوع رفتارها شناسایی‌شده‌اند. نتیجه‌گیری: تأثیر متقابل شرایطی مانند مشکلات اقتصادی، مهاجرت، فضای مجازی و محدودیت­های دینی و فرهنگی در شکل­گیری رفتار پرخطر جنسی در نوجوانان مشخص گردید. لذا پیشنهاد می‌شود که برای کاهش این رفتارها، اقداماتی در جهت افزایش صمیمیت در خانواده‌ها و آموزش و ارتقای سواد رسانه‌ای والدین و نوجوانان انجام شود.