ذرات شبه ویروسی و کاربرد آن در نانوزیست فناوری

نویسندگان

1 گروه زیست فناوری پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه زیست فناوری پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران

3 مرکز تحقیقات بیماری های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
چکیده

فناوری کاربرد نانوحامل‌های طبیعی باعث رشد امید‌هایی در دگرگونی دانش پزشکی به‌ویژه در پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌ها گردیده ‌است. نانوذرات ویروسی (Virus nanoparticles; VNPs) و زیرمجموعه‌ی آن‌ها، ذرات شبه‌ویروسی (Virus like particles; VLPs) ، جزئی از این واحدهای ساختاری‌اند. ذرات شبه‌ویروسی به‌صورت غیرپوشش‌دار و پوشش‌دار بوده و می‌توانند یه صورت نوترکیب بعد از بیان شدن یک یا تعدادی پروتئین ساختمانی ویروسی ساخته شوند. امروزه ذرات شبه‌ویروسی گیاهی در زمینه‌های گوناگون دانش به‌عنوان نانو‌‌ذراتی جدید و پر‌اهمیت شناخته شده اند. کپسید ویروس‌های گیاهی به‌عنوان قالب‌های زیستی، ناقل‌های دارو و نانو‌دستگاه در علوم مختلفی استفاده شده‌است. از‌طریق کشف ویژگی‌های ظاهری، ژنتیکی، شکل فضایی، روش تکثیر و مونتاژ پروتئین پوششی ویروس‌ها، می‌توان به‌واسطه‌ی دستکاری در ژنوم و پروتئین‌های ویروسی در زمینه‌های گوناگونی از آن‌ها بهره‌برد. از شاخص‌ترین مزیت‌های کاربرد نانوذرات ویروس گیاهی، ایجاد حداقل سمیت در انسان و همچنین تاثیر اختصاصی آن‌هاست. برخی از ذرات شبه‌ویروسی به توسعه‌ی بالینی ورود کرده و تعداد کمی هم مجوز دریافت کرده و تجاری شده‌اند. در این بررسی پیش از بیان برخی از کاربردهای ذرات شبه‌ویروسی و ویروس‌های گیاهی در حوزه‌ی علم پزشکی و زیست‌فناوری به تعریف، تقسیم بندی، مزایا و معایب آن‌ها پرداخته شده‌است.