انطباق فرهنگی پروتکل ماتریکس درمان مبتنی بر پذیرش و پای‏بندی برای رفتارهای مرتبط با سلامت در جمعیت ایرانی مبتلا به چاقی

نویسندگان

1 دکتری روان‏شناسی سلامت، گروه روان‏شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استاد، گروه روان‏شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‏شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 استاد، گروه روان‏شناسی بالینی، دانشکدۀ روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.30473/hpj.2024.66613.5715
چکیده

مقدمه: تفاوت‏های فرهنگی ممکن است سبب شود درمان معینی که نتایج پژوهش‏ها حاکی از اثربخشی آن در بافتار خاصی است در بافتار دیگری مؤثر واقع نشود. هدف پژوهش حاضر انطباق فرهنگی پروتکل ماتریکس درمان مبتنی بر پذیرش و پای‏بندی برای رفتارهای مرتبط با سلامت (سالم‏خوردن و ورزش‏کردن) در جمعیت ایرانیِ مبتلا به چاقی بود. روش: پژوهش در پنج مرحله انجام شد: ترجمۀ پروتکل، گردآوری اطلاعات، انطباق مقدماتی پروتکل، آزمایش مقدماتی، و انطباق نهایی پروتکل. در مرحلۀ 2، سه متخصص موج سوم رفتاردرمانی، یک متخصص تغذیه، و یک مربی بدن‏سازی، در مرحلۀ 4، پنج مبتلا به چاقی، و در مرحلۀ 5، هفت متخصص موج سوم رفتاردرمانی شرکت کردند. داده‏ها به‏صورت کمی (میانگین و شاخص روایی محتوایی) و کیفی تحلیل شد. یافته‌ها: پروتکلی متشکل از 12 جلسه آماده شد، که به هریک از شش گامِ ماتریکسِ درمان مبتنی بر پذیرش و پای‏بندی دو جلسه اختصاص یافت. تغییراتی در محتوای ماتریکس درمان مبتنی بر پذیرش و پای‏بندی از نظر استعاره‏ها، تمرین‏ها، و ابزارها صورت گرفت. نتایج شاخص روایی محتوایی حاکی از روایی محتوایی عالیِ تک‏تک جلسات و کل پروتکل بود. نتیجه‌گیری: برای آنکه بتوان از پروتکل‏ ماتریکس درمان مبتنی بر پذیرش و پای‏بندی استفادۀ مؤثری در جمعیت ایرانی مبتلا به چاقی کرد، انطباق فرهنگی ضروری به نظر می‏ رسد.